Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni kentsel dönüşüm düzenlemesi, riskli bina yıkımlarında güvenliği artırmayı hedefleyen kapsamlı teknik ve idari kurallar getirdi. Düzenleme, yıkım çalışmalarında görev alacak mühendislerden şantiye güvenliğine, patlayıcı kullanımından çevresel önlemlere kadar birçok başlığı yeniden ele alıyor.
Kontrollü patlatmada meteorolojik şartlar ve yüksek hızlı kamera zorunluluğu
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri, patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilen bina yıkımlarına ilişkin oldu. Buna göre kontrollü patlatma öncesinde meteorolojik şartlar değerlendirilecek. Rüzgar, hava koşulları ve çevresel faktörlerin yıkım güvenliği üzerindeki etkileri dikkate alınacak.
Patlatma sırasında yaşanan sürecin detaylı şekilde izlenebilmesi amacıyla yüksek hızlı kameralar da kayıt yapacak. Böylece patlamanın binaya etkisi, yapının yıkılma biçimi ve çevrede meydana gelebilecek hareketler görüntülü olarak takip edilebilecek.
Fenni mesuliyet inşaat mühendisine verilecek, 18,5 metre sınırı getirildi
Düzenlemeyle bina yıkımlarındaki teknik sorumluluk da netleştirildi. Binaların yıkılmasına ilişkin fenni mesuliyetin inşaat mühendisi tarafından üstlenilmesi esas olacak. Böylece yıkım sürecinin teknik şartlara ve hazırlanan projeye uygun şekilde yürütülmesinden sorumlu kişi belirlenmiş olacak. Ancak her bina için aynı uygulama geçerli olmayacak.
Yüksekliği 18,5 metreden daha az olan yapıların yıkımında genel olarak fenni mesuliyet şartı aranmayacak. Ancak bazı özel durumlarda bina yüksekliği bu sınırın altında olsa bile fenni mesuliyet zorunluluğu getirilebilecek.
Özel durumlarda ek güvenlik tedbirleri
Özellikle binanın bitişik nizamda bulunması, yapısal düzensizlik taşıması veya çevresinde risk oluşturabilecek yapıların bulunması durumunda daha sıkı tedbirler uygulanabilecek. Sağlık ve eğitim tesislerinin yakınındaki yapılarda da benzer şekilde ek güvenlik şartları gündeme gelebilecek. Kültür ve tabiat varlıklarının bulunduğu alanların çevresindeki yıkımlarda da risk değerlendirmesi yapılabilecek.
Yetkililer tarafından riskli görülen diğer yapılarda da bina yüksekliği 18,5 metrenin altında olsa dahi fenni mesuliyet talep edilebilecek.
Çevresel etkiler ve şantiye güvenliği
Yeni kurallar yalnızca binanın nasıl yıkılacağını değil, yıkımın çevreye verebileceği etkileri de kapsıyor. Yıkım çalışmaları sırasında ortaya çıkabilecek toz, titreşim ve gürültünün belirlenen sınırlar içerisinde tutulması gerekecek. Şantiyelerde çevre mevzuatının yanı sıra iş sağlığı ve güvenliği kapsamında belirlenen şartlara da uyulacak. Böylece hem çalışanların hem çevrede yaşayan vatandaşların güvenliğinin artırılması hedeflenecek.
Yüksek yapıların yıkıldığı şantiyelerde çevre güvenliği için de yeni tedbirler uygulanacak. Yıkım alanlarının çevresinde perdeleme sistemleri, örtülü yollar ve koruma fanları kullanılacak. Bu uygulamalar sayesinde yıkım sırasında kopabilecek yapı parçalarının çevreye dağılmasının önüne geçilmesi, tozun kontrol altına alınması ve şantiye çevresindeki güvenliğin artırılması amaçlanıyor. Yıkım sırasında kullanılacak iskeleler ve çalışma kuleleri de yönetmelikte belirtilen teknik standartlara uygun olmak zorunda olacak.
Patlayıcı kullanımında uzmanlık ve yeterlilik şartı
Patlayıcı kullanılan kontrollü bina yıkımlarında görev alacak mühendisler için de önemli bir şart getirildi. Bu yöntemle yapılacak yıkımlarda görev üstlenecek sorumlu mühendisin alanındaki uzmanlığını belgelendirmesi gerekecek. Böylece patlayıcı kullanımı gibi yüksek risk içeren yıkım operasyonlarının konu hakkında uzman ve yetkin kişiler tarafından planlanması hedefleniyor.
Patlayıcıyla gerçekleştirilen yıkımların en kritik aşamalarından biri olan ateşleme işlemini yapacak kişiler için de yeterlilik şartı getirildi. Yeni düzenlemeye göre ateşleyicilerin (B) sınıfı yeterlik belgesine sahip olması zorunlu olacak. Bu şartla birlikte patlayıcıların hazırlanması ve kontrollü şekilde ateşlenmesi süreçlerinde görev alacak kişilerin gerekli mesleki yeterliliğe sahip olması sağlanacak. Yeni düzenlemeyle özellikle büyük şehirlerde gerçekleştirilen yüksek bina yıkımlarının daha kontrollü ve denetlenebilir hale getirilmesi amaçlanıyor.
