RTÜK'ten dijital yayınlara yeni koruyucu sembol sistemi
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Başkanı Mehmet Daniş, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde kullanılacak yeni koruyucu sembol sisteminin kısa süre içinde uygulanacağını duyurdu. Daniş, TBMM Şanlıurfa ve Kahramanmaraş Okul Olaylarını ve Dijital Risklerini Araştırma Komisyonu'nda yaptığı konuşmada, çocukların korunmasına yönelik kriterlerin güncellendiğini ve yeni içerik uyarıları ile yaş kategorilerinin genişletileceğini belirtti.
Yeni sembol sisteminde neler var?
Daniş, yeni koruyucu sembol sisteminde şiddetin türleri, ayrımcılık, intihar gibi isteğe bağlı yayın hizmetlerine özel yazılı uyaranlar geliştirdiklerini ifade etti. Ayrıca, çocukların korunmasına yönelik kriterlerin güçlendirildiğini ve savunmasız gruplara yönelik koruma yaklaşımının genişletildiğini söyledi. Zorbalık ilk kez çok boyutlu şekilde ele alınırken, kumar gibi davranışsal bağımlılık, uyuşturucu gibi madde kullanımı ve dilin doğru kullanımına özen gösterilerek bağımlılık ve uygunsuz dil olmak üzere iki yeni içerik sembolü eklenmesi planlanıyor. Yaş kategorilerinde '10+' ve '16+' sembollerinin eklenmesi ve çocuklara yönelik olumsuz içerik taşıyan yayınların yayınlanma saatlerinin yeniden düzenlenmesi de yapılacak.
Çocukların dijital ortamda korunması ortak sorumluluk
Daniş, dijitalleşmenin çocukların bilgiye erişimini kolaylaştırmasıyla birlikte yeni risk alanları ortaya çıkardığını belirterek, "Şiddet içerikleri, siber zorbalık, mahremiyet ihlalleri, dezenformasyon ve yaşlarına uygun olmayan yayınlar çocukların fiziksel, zihinsel ve duygusal gelişimini olumsuz etkileyebilmektedir. Algoritmik öneri sistemleri, izleme alışkanlıklarından hareketle benzer içerikleri sürekli öne çıkarabilmekte ve kimi zaman zararlı içeriklerin görünürlüğünü artırabilmektedir" dedi. Çocukların dijital ortamda korunmasının yalnızca ailelere bırakılamayacağını vurgulayan Daniş, bu konunun kamu kurumları, yayıncılar, teknoloji şirketleri, eğitim camiası ve toplumun ortak sorumluluğu olduğunu ifade etti.
Son 5 yılda 454 idari yaptırım uygulandı
Daniş, çocuklara karşı genel ahlaka aykırılık, dilin kaba kullanımı, bağımlılık riski içeren yapımlar, suç, şiddet ve istismar içeriklerine karşı son 5 yılda 454 kez idari yaptırım uygulandığını ve toplam para cezasının 345 milyon TL civarında olduğunu açıkladı. Ancak yaklaşımlarının yalnızca ceza uygulamak olmadığını, yayıncılarla sürekli diyalog içinde önleyici rehberliği ve çocuk hakları odaklı yayıncılık anlayışını güçlendirmeyi önemsediklerini belirtti. Ayrıca VIA Projesi ile yapay zeka destekli izleme, analiz ve raporlama kapasitelerini güçlendirdiklerini ve dijital yayın ortamındaki risklere daha hızlı müdahale etmeyi hedeflediklerini söyledi.
Gençlerin medya kullanımı araştırması
RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler, 2025 yılında 15-21 yaş arası 7 bin 511 genç ile yapılan medya kullanımı ve dijital okuryazarlık araştırmasının sonuçlarını paylaştı. Araştırmaya göre gençler sosyal medyayı günlük ortalama 3 saat 24 dakika kullanıyor ve her 10 gençten 9'u sosyal medyada aktif. Televizyon izleme süresi 2018'de yaklaşık 3 saat iken 2025'te 40 dakikaya geriledi. Dijital platformlara her 10 gençten 6'sı aktif olarak bağlanırken, yüzde 89,2'sinin en az bir sosyal medya hesabı bulunuyor. Güler, aile denetiminin zayıfladığı bir gölge alan ortaya çıktığını belirtti.
