ABD-İran Müzakerelerinde Gergin Diyalog: Trump'ın İddiaları ve İran'ın Tepkisi
ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada İran ile savaşı sona erdirmeye yönelik bir anlaşmaya yaklaştıklarını ima etti. Ancak, Trump görüşmelerde kimlerle temas kurulduğunu açıkça belirtmekten kaçındı. İran tarafı ise bu iddiaları kesin bir dille yalanlayarak, ABD ile herhangi bir müzakere yapılmadığını vurguladı.
Axios'un Derlemesi: Olası Müzakere Görüşmeleri İçin Kilit İsimler
Axios haber sitesine konuşan kaynaklar, arabulucuların Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf arasında bir telefon görüşmesi ve muhtemel yüz yüze toplantı ayarlamaya çalıştığını belirtti. Kalibaf, herhangi bir müzakere gerçekleştiğini reddetti. Diplomasiye yakın bir kaynak, Kalibaf'ın rejim içindeki kıdemi nedeniyle sürece dahil edilmesinin önemli olacağını ifade etti.
Muhammed Bakır Kalibaf: İran'ın Kıdemli Sivil Karar Alıcısı
Eski bir Devrim Muhafızları generali ve Tahran eski belediye başkanı olan Kalibaf, şu anda İran’daki en kıdemli sivil karar alıcı konumunda bulunuyor. Aynı zamanda Mücteba Hamaney’in yakın müttefiki olarak biliniyor. Geçen yıl Haziran'daki 12 günlük savaşta önemli rol oynayan Kalibaf, Trump'ın İran'ın enerji tesislerini bombalama tehdidine, İran'ın Körfez'deki ve İsrail'deki enerji altyapısını hedef alacağı uyarısıyla karşılık verdi. Kalibaf, ABD ile müzakere iddialarını "finansal ve petrol piyasalarını manipüle etmeye yönelik sahte haber" olarak nitelendirdi.
Mücteba Hamaney: Belirsizlik İçindeki Lider
İran'ın öldürülen dini lideri Ali Hamaney'in oğlu Mücteba Hamaney, savaşın başlamasından kısa süre sonra babasının yerine geçti. İsrail, savaşın başında onu öncelikli hedef listesine aldı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Mücteba Hamaney'in babasının öldürüldüğü saldırıda yaralandığını iddia etti. Ancak, Mücteba Hamaney'in sağlık durumu, nerede olduğu ve savaşta oynadığı rol belirsizliğini koruyor. CIA, Mossad ve diğer istihbarat kurumları hareketlilik olup olmadığını izliyor; şu ana kadar onun savaşı aktif olarak yönettiğine dair bir işaret görülmedi.
Abbas Arakçi: Deneyimli Diplomat ve Müzakereci
Deneyimli bir diplomat olan Arakçi, 2024'ten bu yana görevde ve Witkoff ile Kushner'la iki tur nükleer görüşmelere liderlik etti. Wall Street Journal tarafından "rejime sadık ve inatçı bir müzakereci" olarak tanımlanıyor. Trump’ın İran’ın enerji tesislerini "yok etme" tehdidine karşı çıktı. Son bir yıldaki gerilim anlarında Washington ile Tahran arasındaki başlıca iletişim kanallarından biri Arakçi ile Witkoff arasındaki mesajlaşmalar oldu. Ancak Arakçi, savaş başladıktan sonra doğrudan temas olmadığını söylüyor. ABD’li yetkililer, mevcut güç dengesi içinde Arakçi'nin tek başına anlaşma yapma yetkisine sahip olmadığını düşünüyor; ancak olası müzakerelerde yine masada yer alabileceği değerlendiriliyor.
Mesud Pezeşkiyan ve Devrim Muhafızları Liderliği
2024’te daha sert adaylara karşı seçilen Pezeşkiyan, reformist ve görece ılımlı kanadın lideri. Cumhurbaşkanlığı İran’da önemli bir makam olsa da, dini liderin altında yer alıyor. Hamaney’in öldürülmesinin ardından geçici Liderlik Konseyi’ne dahil edildi. Günlük yönetimde önemli yetkilere sahip olsa da, savaş planlaması veya diplomasi süreçlerinin merkezinde olduğu düşünülmüyor.
Devrim Muhafızları, özellikle savaş ve güç boşluğu dönemlerinde İran siyasetinde ve ekonomisinde son derece etkili. Mücteba Hamaney'in seçilmesinde, bu yapıyla olan güçlü bağlarının etkili olduğu belirtiliyor. Kurum, savaşın başında Mücteba Hamaney'in emirlerine "tam bağlılıkla uyacaklarını" açıkladı. Doğrudan müzakerelerde yer almaları beklenmese de, savaşın gidişatı ve sona erdirilmesine yönelik adımlar üzerinde belirleyici etkileri olabilir.
