ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırarak başlattığı savaşta anlaşma ihtimalinde güven krizi en büyük engel olarak duruyor. İran, ABD ve arabulucu Pakistan, savaşı sona erdirmeye yönelik görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklarken, ABD Başkanı Donald Trump da anlaşmaya büyük ölçüde yaklaştıklarını söyledi.
Karşılıklı Saldırmazlık Anlaşması Masada
Masada karşılıklı saldırmazlık anlaşması olduğu ortaya çıktı. İran'ın Fars haber ajansı, Tahran ve ABD arasında potansiyel bir anlaşma taslağında Washington ve müttefiklerinin İran ve müttefiklerine saldırmayacağının şart koşulduğunu belirtti. Buna karşılık İran da ABD ve müttefiklerine karşı önleyici bir askeri saldırı başlatmayacağına dair söz verirken, Washington'ın sözünde durup durmayacağı konusunda endişe taşındığı belirtildi.
Dondurulmuş Varlıklar ve Lübnan Cephesi
Tasnim haber ajansı, mutabakat taslağına göre Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın sona erdirileceğini, İsrail'in de Lübnan'daki savaşı sona erdirmesi gerektiğini belirtti. İran'ın dondurulmuş varlıklarının bir kısmının ilk aşamada serbest bırakılması gerektiği, diğer varlıkların serbest bırakılması için müzakereler sürecinde bir mekanizma oluşturulması gerektiği ifade edildi. Katar merkezli Al Jazeera'nın adı açıklanmayan bir kaynağa dayandırdığı haberde, ABD ve İran'ın bu konuda anlaşma sağladığı iddia edildi.
Hürmüz Boğazı'nda 30 Günlük Süreç
Tasnim, anlaşmaya varılması durumunda Hürmüz Boğazı'nın durumunun savaş öncesi koşullarına dönmeyeceğini ancak boğazdan geçebilecek gemi sayısının 30 gün içinde savaş öncesi seviyesine döneceğini açıkladı. İran'ın Hürmüz'deki egemenliğine vurgu yapılırken, Tasnim, anlaşmaya göre deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması gerektiğini söyledi. Deniz ablukasının kaldırılmaması durumunda Hürmüz'de herhangi bir değişiklik olmayacağı da ifade edilirken, boğazdan geçiş ve seyrüseferde yapılacak herhangi bir değişikliğin, ABD'nin mutabakat taslağındaki diğer taahhütlerinin yerine getirilmesine bağlı olduğu belirtildi. ABD'nin İran'ın çevresindeki güçlerini çekme taahhüdünün, potansiyel anlaşma taslağında İranlılarca vurgulandığı kaydedildi.
Nükleer Müzakereler İçin 60 Gün
Nükleer konusundaki müzakereler için de 60 günlük bir süre belirleneceği açıklandı. Tasnim ajansı, İran'ın nükleer konularla ilgili herhangi bir şeyi henüz kabul etmediğini söyledi. ABD'nin İran'ın teslim etmesinde ısrar ettiği yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin planın da 30 ila 60 gün içinde müzakere edileceği kaydedildi. Üst düzey bir İranlı kaynak Tahran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarını teslim etmeyi kabul etmediğini ve İran'ın nükleer sorununun ön anlaşmanın bir parçası olmadığını aktardı. İranlı kaynak, İran Ulusal Güvenlik Konseyi'nin anlaşma taslağını onaylaması durumunda taslağın son onay için İran dini lideri Mücteba Hamaney'e gönderileceğini söyledi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da ülkesinin nükleer silah üretmeyi hedeflemediğini belirterek, Dünyaya, nükleer silah peşinde olmadığımıza ilişkin güvence vermeye hazırız dedi.
Trump'tan Açıklamalar
ABD Başkanı Donald Trump, kendisine ait Truth Social'da yaptığı açıklamada İran müzakerelerinin şu an yapıcı bir şekilde ilerlediğini belirterek, Temsilcilerime anlaşma konusunda acele etmemelerini söyledim. Anlaşma sağlanana, onaylanana ve imzalanana kadar deniz ablukası yürürlükte kalacaktır. Her iki taraf da acele etmemeli ve işi doğru yapmalıdır. Hata olmamalı. İran ile ilişkilerimiz çok daha profesyonel ve verimli bir hale gelmektedir. Belki İran da İbrahim anlaşmalarına katılmak ister dedi. Trump, İran ile olası anlaşmanın ya harika ve anlamlı olacağını ya da herhangi bir anlaşma olmayacağını belirtti.
Pakistan'dan Olumlu Mesajlar
Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif de ABD Başkanı Donald Trump'ı barışı sağlamak için gösterdiği olağanüstü çabalar nedeniyle tebrik ederken ve Pakistan'ın görüşmelere devam etmeye kararlı olduğunu söyledi. İran Meclisi ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, çeşitli temaslarda bulunmak üzere beraberindeki heyetle dün Katar'a gitti.
Trump'tan Abraham Dayatması
ABD Başkanı Donald Trump bir başka Truth Social paylaşımında da İran ile olası bir anlaşmaya Abraham Anlaşması dayatmasında bulunmaya devam etti. Trump, Ortadoğu'daki ve diğer bölgelerdeki Müslüman çoğunluklu ülkelere, ortaya çıkmakta olan İran barış anlaşmasının bir parçası olarak İsrail ile ilişkileri normalleştirme çağrısında bulundu. Trump, Truth Social paylaşımında, Bir ya da iki ülkenin bunu yapmamak için bir nedeni olabilir ve bu kabul edilir, ancak çoğunun İran'la yapılacak bu uzlaşmayı aksi halde olacağından çok daha tarihi bir olaya dönüştürmeye hazır, istekli ve muktedir olması gerekir diye yazdı. Bu süreç Suudi Arabistan ve Katar'ın derhal imza atmasıyla başlamalı ve diğer herkes de onları takip etmelidir. Eğer bunu yapmazlarsa, bu anlaşmanın bir parçası olmamalılar; çünkü bu kötü niyet göstergesidir çıkışını yaptı.
