Avrupa Birliği (AB), kritik hammaddelerde Çin'e olan bağımlılığını azaltmak için önemli bir adım atıyor. Brüksel, stratejik sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere tedarik zincirlerini çeşitlendirme zorunluluğu getirmeyi planlıyor. Bu kapsamda, AB Komisyonu'nun hazırladığı yeni düzenleme taslağına göre, şirketlerin belirli bir oranda tedariklerini AB üyesi ülkeler veya anlaşmalı üçüncü ülkelerden sağlaması gerekecek.
Tedarik Bağımlılığına Karşı Stratejik Adım
AB, özellikle nadir toprak elementleri, lityum, kobalt ve diğer kritik hammaddelerde Çin'e olan aşırı bağımlılığın risk oluşturduğunu değerlendiriyor. Çin, dünya nadir toprak elementleri üretiminin yüzde 60'ından fazlasını elinde bulundururken, işleme kapasitesinde de yüzde 90'a varan bir paya sahip. Bu durum, AB'nin yeşil dönüşüm ve dijitalleşme hedefleri için hayati önem taşıyan bu malzemelerin tedarikinde kırılganlık yaratıyor.
Yeni Düzenlemenin Detayları
Taslağa göre, şirketler tedarik zincirlerinin en az yüzde 10'unu AB içinden veya AB ile stratejik ortaklık anlaşması olan ülkelerden sağlamak zorunda kalacak. Ayrıca, herhangi bir kritik hammadde için tek bir ülkeye olan bağımlılık yüzde 50 ile sınırlandırılacak. Bu düzenleme, otomotiv, savunma, enerji ve teknoloji gibi sektörleri doğrudan etkileyecek.
Şirketler İçin Uyum Süreci
Yeni kuralların 2026 yılında yürürlüğe girmesi bekleniyor. Şirketlerin uyum sağlaması için iki yıllık bir geçiş süreci öngörülüyor. AB Komisyonu, bu süreçte şirketlere teknik destek ve finansman sağlayacak. Ayrıca, tedarik zinciri şeffaflığını artırmak amacıyla şirketlerin tedarikçi bilgilerini düzenli olarak raporlaması istenecek.
Küresel Tedarik Zincirinde Yeni Dönem
AB'nin bu hamlesi, küresel tedarik zincirlerinde yeniden yapılanmayı tetikleyebilir. Uzmanlar, benzer düzenlemelerin diğer ülkeler tarafından da takip edilebileceğini belirtiyor. Çin ise bu gelişmeye tepki göstererek, ticarette korumacılığın artmasından endişe duyduğunu ifade etti. Ancak AB, bu adımın tedarik güvenliğini artırmak ve stratejik özerkliği güçlendirmek için gerekli olduğunu vurguluyor.
