Axios'un haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında salı günü gerçekleşen telefon görüşmesi, İran'a ilişkin yeni barış önerisi sebebiyle gergin geçti. Üç kaynağın aktardığına göre Trump ile Netanyahu, İran'la anlaşmaya varılması için yürütülen yeni girişimi görüştü. Kaynaklardan biri, görüşmenin ardından Netanyahu'nun adeta 'tutuşmuş gibi' olduğunu söyledi.
Yeni barış taslağı hazırlandı
Kaynaklara göre Katar ve Pakistan tarafından, diğer bölgesel arabulucuların da katkısıyla revize edilmiş yeni bir barış taslağı hazırlandı. Amaç, ABD ile İran arasındaki görüş ayrılıklarını azaltmak. Bu gelişme, Trump'ın İran'a yönelik büyük çaplı bir saldırı emri verip vermeme konusunda kararsızlık yaşadığı ve hala bir anlaşma ihtimalini masada tuttuğu bir dönemde geldi.
Görüşme uzun ve zordu
Salı akşamı Trump ile Netanyahu uzun ve 'zor' olarak nitelendirilen bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşme hakkında bilgi sahibi bir ABD'li kaynağa göre Trump, Netanyahu'ya arabulucuların hem ABD'nin hem İran'ın imzalayacağı bir 'niyet mektubu' üzerinde çalıştığını söyledi. Bu belgeyle savaşın resmi olarak sona erdirilmesi ve İran'ın nükleer programı ile Hürmüz Boğazı'nın açılması gibi konularda 30 günlük müzakere sürecinin başlatılması hedefleniyor. İki İsrailli kaynak, iki liderin izlenecek yol konusunda anlaşmazlık yaşadığını belirtirken, görüşme hakkında bilgi sahibi ABD'li kaynak, 'Telefon görüşmesinden sonra Netanyahu'nun saçları tutuşmuş gibiydi' dedi.
Kaynak ayrıca İsrail'in Washington Büyükelçisi'nin ABD'li yetkililere Netanyahu'nun görüşmeden kaygı duyduğunu aktardığını söyledi. Büyükelçilik sözcüsü ise bu ifadeyi reddederek 'Büyükelçi özel görüşmeler hakkında yorum yapmaz' dedi. İki kaynak, Netanyahu'nun müzakerelerin önceki aşamalarında da ciddi endişeler taşıdığını ancak anlaşmaların sonuçsuz kaldığını hatırlattı. Kaynaklardan biri, 'Netanyahu her zaman endişelidir' yorumunu yaptı. Öte yandan İsrailli bir kaynağa göre Netanyahu, önümüzdeki haftalarda Trump ile görüşmek üzere Washington'a gitmek istiyor.
Netanyahu müzakerelere şüpheyle yaklaşıyor
Netanyahu ise müzakerelere son derece şüpheyle yaklaşıyor ve İran'ın askeri kapasitesini daha da zayıflatmak, kritik altyapısını hedef alarak rejimi baskı altına almak amacıyla savaşın yeniden başlamasını istiyor. Trump ise hala bir anlaşmaya varılabileceğini düşündüğünü söylüyor ancak bunun gerçekleşmemesi halinde savaşı yeniden başlatmaya hazır olduğunu vurguluyor.
ABD Başkanı son yaptığı konuşmada da, 'Tek soru şu: gidip işi tamamen bitirecek miyiz yoksa bir belge mi imzalayacaklar? Göreceğiz' dedi. Trump ayrıca Netanyahu'nun İran konusunda 'ben ne istersem onu yapacağını' ifade etti ancak ilişkilerinin iyi olduğunu da belirtti. İki liderin daha önce İran konusunda geçici fikir ayrılıkları yaşadığı ancak savaş boyunca yakın koordinasyon içinde kaldıkları belirtiliyor. İran, güncellenmiş öneriyi değerlendirdiğini doğruladı ancak şu ana kadar esneklik göstereceğine dair herhangi bir işaret vermedi.
Diplomasi trafiği yoğunlaştı
Axios'un edindiği bilgilere göre, Türkiye, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Mısır son günlerde öneri üzerindeki farklılıkları gidermek için yoğun diplomasi yürütüyor. İki Arap yetkili ile bir İsrailli kaynağa göre Katar kısa süre önce ABD ve İran'a yeni bir taslak sundu. Dördüncü bir kaynak ise ayrı bir Katar taslağı bulunmadığını, Katar'ın yalnızca önceki Pakistan önerisindeki boşlukları kapatmaya çalıştığını söyledi.
Bir Arap yetkili, Katarlı bir heyetin hafta başında İranlılarla son taslak üzerine görüşmek üzere Tahran'a gittiğini belirtti. İran Dışişleri Bakanlığı ise çarşamba günü yaptığı açıklamada görüşmelerin 'İran'ın 14 maddelik önerisi temelinde' sürdüğünü ve Pakistan İçişleri Bakanı'nın arabuluculuk amacıyla Tahran'da bulunduğunu açıkladı. Bu, bakanın bir haftadan kısa sürede yaptığı ikinci ziyaret oldu. Bir Arap yetkiliye göre yeni girişimin amacı, İran'ın nükleer programına ilişkin daha somut taahhütler almak ve ABD'den dondurulmuş İran fonlarının nasıl aşamalı biçimde serbest bırakılacağı konusunda daha net detaylar elde etmek. Üç kaynak da İran'ın yeni taslağı kabul edip etmeyeceğinin ya da pozisyonunda ciddi bir değişiklik yapıp yapmayacağının belirsiz olduğunu vurguladı.
