Trump'tan Tayvan lideriyle görüşme sinyali
ABD Başkanı Donald Trump, Tayvan Devlet Başkanı Lai Ching-te ile görüşeceğini söyledi. Bu adım, bir ABD lideri için emsalsiz olacak ve Washington ile Pekin arasındaki ilişkileri sarsabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Trump, Maryland'deki Joint Base Andrews üssünde Air Force One'a binmeden önce gazetecilere yaptığı açıklamada, "Onunla konuşacağım" dedi. "Herkesle konuşurum… Tayvan sorununu ele alacağız" ifadelerini kullandı.
Tayvan'dan olumlu yanıt
Trump'ın açıklamalarına yanıt veren Tayvan Dışişleri Bakanlığı, Lai'nin ABD lideriyle görüşmekten memnuniyet duyacağını bildirdi. 1979 yılında Washington'ın diplomatik tanımayı Taipei'den Pekin'e kaydırmasından bu yana ABD ve Tayvan devlet başkanları doğrudan temas kurmamıştı. Ancak Trump, 2016 sonunda başkan seçilmişken dönemin Tayvan lideri Tsai Ing-wen ile görüşerek onlarca yıllık diplomatik teamülü bozmuştu. Bu telefon görüşmesinin ardından Çin hükümeti ABD yönetimine resmi şikayette bulunmuş, Trump'ın geçiş ekibi ise görüşmenin önemini küçümsemeye çalışmıştı.
Çin'in tepkisi ve askeri boyut
Pekin yönetimi, demokratik şekilde yönetilen ada üzerinde kontrol sağlamak için güç kullanma seçeneğinden hiçbir zaman vazgeçmedi. Çin, Tayvan'ı olası bir müdahaleye karşı caydırmak amacıyla süregelen ABD askeri desteğinden uzun süredir rahatsızlık duyuyor. Trump'ın açıklamaları, son bir hafta içinde Lai ile görüşme niyetini ikinci kez dile getirişi oldu. Bu durum, Trump'ın geçen hafta Çin lideri Xi Jinping ile görüştükten sonra yaptığı ilk açıklamanın dil sürçmesi olabileceğine dair yorumları da ortadan kaldırdı. Konuya yakın bir kaynağa göre iki lider arasında henüz resmi bir görüşme planlanmış değil. Beyaz Saray, böyle bir görüşmenin ne zaman gerçekleşebileceği ya da hangi konuların ele alınacağına ilişkin sorulara yanıt vermedi. Washington'daki Çin Büyükelçiliği de yorum talebine karşılık vermedi.
Silah satışları ve ticaret boyutu
Trump yönetimi yetkilileri, Trump'ın Tayvan'a diğer tüm ABD başkanlarından daha fazla silah satışına onay verdiğini belirtiyor. Ancak Trump aynı zamanda gelecekteki silah satışlarını "çok iyi bir pazarlık kozu" olarak tanımlıyor. Trump, Xi ile ilişkisini defalarca "harika" olarak nitelendirdi. Geçen haftaki Pekin ziyaretinin ardından Trump, Tayvan'a yapılması planlanan ve değeri 14 milyar dolara kadar ulaşabilecek büyük çaplı silah satışına devam edip etmeyeceğine henüz karar vermediğini söyledi. Bu durum, ABD'nin Tayvan'a desteğine ilişkin belirsizlikleri artırdı. Pekin'in, Trump'a baskı yapmak amacıyla, Pentagon'un politika müsteşarı Elbridge Colby'nin yaz aylarında Çin'e yapması planlanan olası ziyarete onay vermeyi ertelediği bildiriliyor. Financial Times'ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Pekin, Trump silah satışına ilişkin kararını netleştirene kadar Colby'nin ziyaretine onay veremeyeceği mesajını Washington'a iletti.
Lai'nin mesajı
Çin'in ayrılıkçı olarak gördüğü Lai, Trump ile görüşme fırsatı bulursa hükümetinin Tayvan Boğazı'ndaki mevcut statükoyu korumaya bağlı olduğunu söyleyeceğini belirtti. Lai ayrıca Hint-Pasifik bölgesindeki büyük askeri yığınak nedeniyle barışı bozan tarafın Çin olduğunu ifade etti. Lai, "Hiçbir ülkenin Tayvan'ı ilhak etme hakkı yoktur. Tayvan halkı demokratik ve özgür bir yaşam tarzını benimsiyor; demokrasi ve özgürlük provokasyon olarak görülmemeli" dedi. ABD yasalarına göre Washington yönetimi, Tayvan'ın kendisini savunabilmesi için gerekli imkanları sağlamakla yükümlü. Hem Cumhuriyetçi hem Demokrat Kongre üyeleri, Trump yönetimine silah satışlarını sürdürme çağrısı yaptı. Tayvan'ın ABD açısından stratejik önemini ortaya koyan bir diğer unsur ise ticaret hacmi. 23 milyon nüfuslu ada, 1,4 milyar nüfuslu Çin'in ardından ABD'nin en büyük dördüncü ticaret ortağı konumunda bulunuyor. Bu ticaretin büyük bölümü ise küresel ekonomiyi besleyen gelişmiş yarı iletkenlerin ABD'ye ihracatına dayanıyor.
