Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansı'nda yaptığı açıklamada, e-ithalat ürünlerinde yapılan laboratuvar incelemelerinde yüzde 81 gibi yüksek bir oranda güvensiz ürün tespit edildiğini belirtti. Bolat, bu durum üzerine 1 Şubat 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere yurt dışı e-ticaret platformları üzerinden 'e-ithalat' adı altında basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamasının belirli istisnalar kaydı ile durdurulduğunu duyurdu.
Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansı
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, AB Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı Jurgis Vilcinskas, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Çetin Ali Dönmez ile Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ahmet Gümen'in katılımıyla Ticaret Bakanlığında düzenlenen konferansta konuştu. Bu yılki Ürün Güvenliği Haftası'nın temasının 'Dijital Çağda Ürün Güvenliği' olarak belirlendiğini ifade eden Bolat, dünya ticaretinin önemli bir dönüşüm sürecinden geçtiğini vurguladı.
Dijital Dönüşüm ve Ürün Güvenliği
Yeşil ve dijital dönüşümün üretimden ticarete, ulaşımdan bağlantısallığa kadar her safhayı derinden etkilediğini belirten Bolat, dijitalleşmenin ürün güvenliğine önemli yansımaları olduğunu söyledi. Yapay zeka sistemlerinin üretim süreçlerine ve ürünlere entegre olmasıyla akıllı ürünlerin hayatımıza girdiğini ifade eden Bolat, bu durumun ürün güvenliği tanımını kökten değiştirdiğini dile getirdi. Dijitalleşme ile birlikte yazılımlardaki güvenlik açıkları veya nesnelerin internetinde yaşanan arızalar gibi yeni risklerin ortaya çıktığını vurguladı.
TAREKS Sistemi ve Başvuru Sayıları
Bolat, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) hakkında bilgi vererek, sistemin geçen yıl başında yenilendiğini ve yapay zeka destekli yeni bir yapıya kavuştuğunu belirtti. TAREKS'te kayıtlı aktif firma sayısının yüzde 8 artışla 130 bine, aktif kullanıcı sayısının ise yüzde 48 artışla 32 bine yükseldiğini açıkladı. 2025 yılının ilk üç ayında 1 milyon olan başvuru sayısının, bu yılın aynı döneminde yüzde 30 artışla 1,3 milyona ulaştığını ifade etti. TAREKS'in günlük ortalama 20 bin başvuruyu risk analizinden başarıyla geçirdiğini söyledi.
e-Ticarette Ürün Güvenliği Denetimleri
e-Ticarette ürün güvenliği konusunda birçok ülkenin harekete geçtiğini anlatan Bolat, Türkiye'nin gerekli adımları atan ilk ülkelerden olduğunu vurguladı. Geçen yıl e-ticaret hacminin yaklaşık 4,6 trilyon liraya, işlem sayısının ise yaklaşık 6 milyara ulaştığını belirten Bolat, bu hızlı büyümenin yeni nesil denetim yaklaşımlarını gerekli hale getirdiğini söyledi. Yurt dışı kaynaklı internet sitelerinden Türkiye'ye satışa sunulan ürünler için Türkiye'de yerleşik bir iktisadi işletme bulundurma zorunluluğunun getirildiğini hatırlatan Bolat, e-ticaret platformlarının ürün güvenliği temas noktası belirlemelerinin zorunlu tutulduğunu ifade etti. Vatandaşların bu temas noktaları aracılığıyla şikayetlerini iletebileceğini ve güvensiz ilanların en geç 24 saat içinde yayından kaldırılması gerektiğini belirtti.
Güvensiz Ürün Oranı ve Yeni Düzenleme
e-İthalat kapsamında ülkeye giren paketlerin ürün güvenliği ve tüketicinin korunması kriterlerine uygunluğunun ilgili bakanlıklarla işbirliğiyle incelendiğini anlatan Bolat, laboratuvar sonuçlarının çarpıcı olduğunu söyledi. Yüzde 81 gibi yüksek oranda güvensiz ürün tespit edildiğini, ürünlerin sağlık ve güvenlik kriterlerine 10 ile 40 kat arasında değişen oranlarda uymadığını ifade etti. Bu gelişme üzerine 1 Şubat 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere yurt dışı e-ticaret platformları üzerinden e-ithalat adı altında basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamasının belirli istisnalar dışında durdurulduğunu açıkladı. Numuneler, kitaplar, ilaçlar, takviye edici gıdalar ile sensör ve manyetik kart gibi kritik bilişim parçalarının bu kısıtlamadan muaf tutulduğunu belirten Bolat, diğer ürünlerin ancak normal ithalat yoluyla ve yerli ürünlerle aynı denetimlerden geçerek ticarete konu olabileceğini dile getirdi.
Yeni Projeler: Taksonomi Belgesi ve e-PGD Sistemi
Bolat, e-ticarette ürün güvenliğini artırmak için yeni projeler hayata geçirdiklerini söyledi. Satıcılar için 'Taksonomi Belgesi' hazırladıklarını belirten Bolat, bu belgenin her ilanda yer alması gereken bilgileri içeren bir rehber niteliğinde olduğunu ifade etti. Dijital denetim süreçlerine ilişkin e-PGD Sistemi hakkında da bilgi veren Bolat, yapay zeka destekli metin ve görsel analizi yaparak güvensiz ürünleri tespit edeceklerini söyledi. Pilot testleri tamamlanan sistemin çok yakında açılacağını belirtti.
Dijital Ürün Pasaportu Çalışmaları
Bolat, dijital dönüşümün mevzuata entegrasyonu kapsamında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile işbirliği içinde 'Eko-tasarım Gereklilikleri Tüzüğü'nü uyumlaştırdıklarını anlattı. Sürdürülebilir ürünler için kritik önemdeki 'Dijital Ürün Pasaportu' mekanizması üzerindeki çalışmaların devam ettiğini belirten Bolat, Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü'nün de uyumlaştırılma sürecinde olduğunu söyledi. AB Komisyonu ile kurulan dijital diyalog sürecinin etkin kullanıldığını ifade eden Bolat, nihai amacın inovasyonu devam ettirmek ve ülke ürünlerinin rekabetçiliğini korurken veri egemenliğini ve siber güvenliği sağlamak olduğunu vurguladı.
AB Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı'nın Değerlendirmeleri
AB Türkiye Delegasyonu Başkan Yardımcısı Jurgis Vilcinskas, sürdürülebilir ürünler için ilgili düzenlemeleri devreye aldıklarını belirterek, Türkiye'de olduğu gibi dijital ürün pasaportu mekanizması üzerinde çalıştıklarını söyledi. Özellikle tekstil, elektronik ve demir-çelik gibi sektörlerde ürünün tüm yaşam döngüsünü takip etmenin stratejik öncelik haline geldiğine dikkati çeken Vilcinskas, Türkiye'nin e-ticaret pazar yerlerinin son yıllarda ciddi bir büyüme sergilediğini ve bu hızlı değişimin piyasa düzenlemelerini daha kritik hale getirdiğini ifade etti. Türkiye'nin bu etkinliği düzenlemesi ve üst düzey temsilin tüketici güvenliğine verilen önemin somut bir göstergesi olduğunu belirtti.
