Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), iş yerlerinde parmak izi, yüz tanıma, iris ve retina taraması gibi biyometrik tanımlama sistemleriyle mesai takibinin hukuka aykırı olduğu yönünde karar aldı. Karara uymayan şirketlere 2026 yılı itibarıyla 256.357 TL'den 17.092.242 TL'ye kadar idari para cezası uygulanacak.
Biyometrik veri işleme neden yasaklandı?
KVKK, mesai takibi gibi rutin bir idari işlem için yüksek risk barındıran biyometrik veri işleme faaliyetinin, veri güvenliği ilkelerine aykırı olduğunu belirtti. Kurum, bu tür verilerin çalınması halinde "geriye dönülemez" tehlike oluşturduğuna dikkat çekti. Ayrıca, işçinin açık rızasının bulunması da yeterli görülmedi. Anayasa Mahkemesi ve Danıştay'ın farklı tarihlerde aldığı kararlar da KVKK'nın bu yaklaşımını destekliyor.
Mesai takibi nasıl yapılacak?
Şirketler, mesai giriş-çıkış verilerini işlemek için "ölçülülük" ilkesine uygun en basit yöntemi seçmek zorunda. Şifreli kartlar, PIN kodları, imza çizelgeleri veya turnike kartları (RFID/NFC) gibi alternatif sistemler devreye sokulacak. İş Kanunu'na göre işveren, fazla mesai dahil tüm çalışma sürelerini kayıt altına almak ve gerektiğinde çalışanlara sunmakla yükümlü.
Gizli kamera ve ses kaydı yasak
İşverenlerin çalışanlara haber vermeden kamera izlemesi yapması ve ses kaydı alması hukuka aykırı. Gizli görüntü ve ses kaydı, özel hayatın gizliliği ilkesine aykırı olup suç teşkil ediyor. Çalışanlar böyle bir durumu tespit etmeleri halinde kaydın sonlandırılmasını talep edebilir, haklı fesihle işi bırakabilir ve savcılığa suç duyurusunda bulunabilir.
Güvenlik kameraları nerelere konulabilir?
Ofis ortamında güvenlik kameraları, ortak alanları ve iş süreçlerinin yapıldığı yerleri görecek şekilde konumlandırılabilir. Üretim ve depo alanları, giriş kapıları, ofis katları ve koridorlarda güvenlik kamerası bulunabilir. Ancak personel dinlenme yerleri, tuvaletler, soyunma odaları gibi mahrem alanlara kamera konulamaz. Ayrıca çalışanların özel eşyaları ve kilitli dolaplarının içi veya dışı kayıt altına alınamaz.
Kamera kayıtlarının saklanma süresi ve paylaşımı
Kanunda belirtilen bir süre olmamakla birlikte "makul süre" dikkate alınır. İşverenler güvenlik kamera kayıtlarını 1 aya kadar saklayabilir; bu süre dolunca kayıtlar otomatik olarak silinir. Ancak ofiste bir olay yaşanırsa o aya ait kayıtlar ayrılarak daha uzun süre saklanabilir. Kamera kayıtları, hukuki bir nedenle yetkili makamlar dışında paylaşılamaz. İşveren kayıtları sosyal medyada yayınlayamaz, kurum içinde alay, espri veya reklam amaçlı kullanamaz. Aksi halde çalışanlar tazminat davası açabilir.
Kamera kayıtları delil midir?
Kamera hukuka uygun şekilde ve yasal amaçla konumlandırılmışsa, kayıtlar ispat aracı olarak kabul edilir ve kavga, hırsızlık gibi olaylarda delil olarak değerlendirilebilir. İşveren veya çalışan bu kayıtlara dayanarak iş akdini haklı feshedebilir. Ancak mahrem alanda, gizli kamera gibi kurallara uymayan yöntemlerle elde edilen kayıtlar delil sayılmaz; bu durumda çalışan işten çıkarılamaz veya yaptırım uygulanamaz.
Kamera ile takip mobbing midir?
Güvenlik amacıyla genel kamera kayıtları kötü niyet içermiyorsa mobbing sayılmaz. Ancak işveren kameradan sürekli izleme yapıp çalışanlara anlık tepki verir ve hataları herkesin içinde ifşa ederse psikolojik taciz ve mobbing gündeme gelir. Bu davranış sistematik ve yıldırıcı olursa çalışan durumu belgeleyip dava açabilir.
Uzaktan çalışırken kamera ile izleme yapılabilir mi?
Ev konut dokunulmazlığı ve özel hayatın gizliliği kapsamında olduğu için çalışanın ev ortamı kayıt altına alınamaz. Çalışan, bilgisayar ekranındaki kameradan veya evine kamera yerleştirilerek takip edilemez. İşveren böyle bir talepte bulunursa çalışanın reddetme hakkı vardır. İşveren ve yöneticiler, uzaktan çalışanlarla iletişim kurmak ve görüntülü görüşmeler yapabilir.
Biyometrik tanımlama kullananlara ceza ne kadar?
KVKK'nın kararına rağmen mesai takibinde biyometrik veri işlemeye devam eden veya altyapısını değiştirmeyen işletmelere 2026 yılı için 256.357 TL ile 17.092.242 TL arasında idari para cezası uygulanacak. Çalışanların veri işleme süreçlerine ve haklarına ilişkin bilgilendirilmemesi durumunda ise 86.437 TL ile 1.709.200 TL arasında ceza kesilecek. KVKK'nın talimatlarına uyulmaması halinde ceza sınırı 427.263 TL ile 17.092.242 TL arasında olacak.
