Evlerde çekmecelerde bekletilen eski telefon, tablet ve bilgisayarlar, kobalt, paladyum ve bakır gibi kritik mineraller içeriyor. Uzmanlar, bu cihazlarda dünyaya yeniden kazandırılabilecek yaklaşık 62 milyar dolar değerinde stratejik ham madde bulunduğunu tahmin ediyor. Elektronik atıklar, 'şehir madenciliği' olarak adlandırılan geri dönüşüm sürecinin en önemli kaynakları arasında gösteriliyor.
Küresel E-Atık Miktarı 62 Milyon Tona Ulaştı
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ve Birleşmiş Milletler Eğitim ve Araştırma Enstitüsü'nün (UNITAR) hazırladığı Global E-Waste Monitor raporuna göre, küresel elektronik atık miktarı 62 milyon tonu aştı. Ancak bu atıkların yalnızca yüzde 22,3'ü kayıtlı şekilde geri dönüştürülebildi. Mevcut eğilim devam ederse, e-atık miktarının 2030 yılında 82 milyon tona ulaşması bekleniyor.
Geri Dönüşümle Ekonomiye 62 Milyar Dolar Kazandırılabilir
Rapora göre, geri dönüştürülemeyen elektronik atıkların içinde ekonomiye yeniden kazandırılabilecek yaklaşık 62 milyar dolar değerinde altın, bakır, alüminyum ve diğer stratejik ham maddeler bulunuyor. Bu mineraller, özellikle elektrikli araçlar, bataryalar ve yenilenebilir enerji teknolojilerinde kullanıldığı için küresel talep giderek artıyor.
Türkiye'de E-Atığın Sadece %5'i Geri Dönüşüyor
Elektronik Atıkların Geri Dönüşümünü Destekleme Derneği (EAGD) verilerine göre, Türkiye'de her yıl yaklaşık 700 bin ton elektronik atık oluşuyor. Bu atıkların ekonomik değeri yaklaşık 700 milyon avroya ulaşmasına rağmen, yalnızca yüzde 5'i geri dönüştürülebiliyor. Uzmanlar, evlerde bekleyen eski cihazların lisanslı toplama noktalarına teslim edilmesi halinde ithal ham madde ihtiyacının azalacağını ve büyük bir ekonomik değerin yeniden kazanılabileceğini belirtiyor.
Çevresel ve Ekonomik Faydalar
Kullanım ömrünü tamamlayan cihazların çöpe atılması, içerdiği kurşun, cıva gibi zararlı maddelerin toprağa ve su kaynaklarına karışmasına neden oluyor. Geri dönüşüm sayesinde sera gazı emisyonları, enerji tüketimi ve doğal kaynak kullanımı önemli ölçüde azaltılabiliyor. Birçok ülke, elektronik atıkları artık sadece bir çevre sorunu değil, döngüsel ekonominin önemli bir parçası olarak görüyor.
