Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) Grönland ile ilgili olarak Avrupalı müttefiklerine yönelttiği gümrük vergisi tehdidinin, kıtadaki jeopolitik riskleri artırdığını duyurdu. Kuruluş, bu adımın transatlantik ilişkilerde yeni bir gerilim kaynağı oluşturduğuna dikkat çekti.
Vergi Tehdidinin Detayları ve Avrupa'nın Tepkisi
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde Danimarka ve yedi diğer Avrupa ülkesine yönelik olarak 1 Şubat tarihinden itibaren ek %10 gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı. Trump, bu oranın 1 Haziran'da %25'e çıkarılacağını ve bu uygulamanın, Grönland'ın satın alınmasına yönelik bir anlaşmaya varılana kadar yürürlükte kalacağını ifade etti.
Fitch yaptığı analizde, Avrupa Birliği'nin (AB) bu tehdide karşı resmi tepkisinin nispeten ölçülü kaldığını belirtti. Bu durumun, Avrupalı liderlerin tırmanan bir misilleme sarmalından veya ABD'nin Avrupa savunmasına olan taahhüdünün daha da zayıflamasından kaçınma isteğini yansıttığı kaydedildi. Ancak bazı Avrupalı liderlerin, Trump yönetiminin bu hamlesiyle sınırı aştığını düşündüğü aktarıldı.
Ekonomik Etkiler ve Büyüme Tahminleri
Açıklamada, ABD'nin bu tarifeleri nihai olarak uygulayıp uygulamayacağının belirsiz olduğu vurgulandı. Uygulanması halinde ise bu vergilerin Amerikalı tüketiciler için fiyat artışına yol açmasının muhtemel olduğu ifade edildi.
%10'luk ek verginin ekonomik etkisinin, ülkelerin ABD ile ticaret bağımlılığına göre değişeceği öngörülüyor. Fitch'in temel senaryosuna kıyasla, bu tarifenin 2027 sonuna kadar Avrupa gayrisafi yurt içi hasılasını (GSYH) yaklaşık %0,5 azaltabileceği hesaplanıyor. Eğer vergi oranı %25'e çıkarsa, GSYH üzerindeki olumsuz etkinin iki katına çıkması bekleniyor.
Güvenlik Endişeleri ve Savunma Harcamalarına Yansıması
Analizde asıl vurgu, ticari sonuçlardan ziyade jeopolitik risklere yapıldı. Transatlantik gerilimlerin ülkelerin kredi notları açısından temel riskinin, NATO'nun sürdürülebilirliği ve kolektif savunma taahhüdünün güvenilirliğinin zayıflaması olduğuna dikkat çekildi. Bu tür bir zayıflamanın, Rusya kaynaklı gerilimleri daha olası hale getirebileceği ifade edildi.
Bu gelişmelerin, Avrupa'da savunma harcamalarını artırma baskısını daha da güçlendireceği öngörülüyor. Doğu ve kuzey Avrupa ülkeleri ile Almanya'nın halihazırda savunma bütçelerini hızla artırdığı, son gelişmelerin bu süreci hızlandırabileceği belirtildi. Daha doğrudan jeopolitik tehditlerle karşı karşıya olmayan ülkelerde ise artışın daha yavaş olabileceği değerlendirmesi yapıldı.
Danimarka özelinde ise, güçlü kamu maliyesi ve düşük borç oranı nedeniyle Grönland'ın olası kaybının ülkenin kredi notu üzerinde sınırlı bir etkisi olacağı, ancak ikincil siyasi ve jeostratejik etkilerden etkilenebileceği kaydedildi.
Fitch, AB'nin Mayıs 2025'te hazırladığı ve ABD'den yapılacak 95 milyar avro tutarındaki ithalatı hedef alan karşı önlemleri devreye almayı tartıştığına işaret etti. Kuruluş, şu an için AB'nin güvenlik kaygıları nedeniyle tepkisinin sınırlı kalmasını beklese de, daha güçlü bir Avrupa tepkisinin de mümkün olduğunu vurguladı.
