Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı'nın (OECD) 2026 İstihdam Görünümü raporunda, işgücü açığının giderilmesi için ücret artışının kritik bir rol oynadığı vurgulandı. Raporda, bu yılın ilk çeyreğinde işgücü piyasasında yaşanan daralmanın birçok ülkede COVID-19 öncesi seviyelere yakın veya altında seyrettiği belirtildi.
İşgücü Piyasasında Daralma Sürüyor
OECD raporuna göre, 2026 yılının ilk çeyreğinde işgücü piyasası daralması, ülkelerin çoğunda pandemi öncesi seviyelere yakın veya altında gerçekleşti. Avrupa Birliği'nde işgücü eksikliğini üretimi sınırlayan faktörlerden biri olarak gösteren firmaların oranı, 2019'daki rekor seviyelere yakın veya altında kaldı. Sanayide her 6 firmadan biri, hizmet sektöründe ise her 5 firmadan biri işgücü eksikliğinin mal ve hizmet üretimini olumsuz etkilediğini bildirdi.
Daha uzun vadede, OECD ülkelerinin çoğunda işgücü piyasasının daralmaya devam ettiği görülüyor. Bu durumun nüfusun yaşlanması, dijital dönüşüm ve bazı sektörlerdeki düşük iş kalitesi gibi yapısal faktörlerden kaynaklandığı ifade edildi.
Reel Ücret Artışı Yavaşladı
İran savaşının etkilerinin henüz ortaya çıkmadığı yılın ilk çeyreğinde, OECD ülkelerinin tamamında yıllık reel ücret artışı pozitif olmakla birlikte enflasyondaki düşüşe rağmen yavaşlama gösterdi. Reel ücretlerdeki ortalama artış, 2025 yılının ilk çeyreğinde yüzde 2,7 iken bu yılın aynı döneminde yüzde 2,2'ye geriledi. Üye ülkelerin üçte ikisinde 2026'nın ilk çeyreğindeki yıllık reel ücret artışı önceki yıla göre daha düşük kaldı. İran savaşı sonrası öncü göstergeler, reel ücret artışında daha fazla yavaşlama olduğunu işaret ediyor.
Türkiye'de ise reel ücret artışı, geçen yıl OECD ortalamasının oldukça altında kalırken bu yıl ortalamanın üzerine çıktı.
Asgari Ücret Ortalamanın Üzerinde Arttı
OECD üyesi 30 ülkede asgari ücret uygulanıyor. Bu ülkelerde asgari ücretler 2026'da 2025'e göre daha az artarken, reel asgari ücret Türkiye, ABD, Avustralya, Belçika, Kanada, Fransa, Yunanistan, Lüksemburg, Yeni Zelanda, Polonya ve İspanya'da azaldı. Buna rağmen, 30 ülkede reel asgari ücret 2021 yılına göre yüzde 11 oranında daha yüksek. Sadece Kanada ve ABD'de reel asgari ücret 2021'in altında kaldı.
2021-2026 yılları arasında asgari ücrette en yüksek nominal artış yüzde 823 ile Türkiye'de gerçekleşirken, reel artış yaklaşık yüzde 20 düzeyinde oldu. OECD raporuna göre, üye ülkelerin çoğunda asgari ücretler 2021-2025 döneminde ortalama ücretlerden daha fazla arttı ve ücret dağılımının en alt kademesinde sıkışma yaşandı.
Türkiye'de 2021'den bu yana ortalama ücretlerde güçlü reel büyüme sağlandığı ve asgari ücretin medyan ücrete oranının düştüğü belirtildi.
Birim İşgücü Maliyetleri Kârlardan Fazla Arttı
OECD ülkelerinin çoğunda, 2025'in ilk çeyreği ile 2026'nın ilk çeyreği arasında birim işgücü maliyetleri birim kârlardan daha fazla arttı. Bu durum, ücretlerin satın alma gücüne yaklaşmasını sağlıyor. Ancak bu veriler, İran savaşının dünya ekonomileri üzerindeki etkileri ortaya çıkmadan öncesini yansıtıyor. Yılın geri kalanında ücretlerin baskı altında kalacağı değerlendiriliyor.
İşgücü Açığına Çözüm Önerileri
OECD raporunda, yapısal işgücü açıklarının giderilmesi için koordineli politika çabalarına ihtiyaç olduğu vurgulandı. İşgücü piyasasında yeterince temsil edilmeyen yaşlılar, kadınlar ve göçmenlerin katılımını teşvik edici politikaların işgücü arzını artırabileceği ifade edildi. Asgari ücret ve toplu pazarlık sistemlerinin cazip çalışma koşulları sağlaması gerektiği belirtildi.
İşsizlik ödenekleri, aktif işgücü piyasası politikaları ve toplu pazarlık gibi araçların, ekonomik ve jeopolitik belirsizliklerin işgücü piyasasına etkilerini azaltmada hayati önem taşıyacağı kaydedildi. Özellikle istikrarsızlaşan ücret baskısı ve yükselen enflasyon bağlamında, asgari ücret ve toplu pazarlık gibi ücret belirleme kurumlarının enflasyon maliyetinin işçiler ve işverenler arasında adil dağıtılmasını sağlamada rol oynayacağı dile getirildi.
Toplu pazarlık ve sosyal diyaloğun, asgari ücretin üzerinde maaş alan düşük ücretli işçilerin enflasyona karşı korunmasını da sağlaması gerektiği belirtildi. Toplu pazarlığın, sektörlere ve firmaların ücret artış kapasitelerine göre uyarlanmış çözümler belirlenmesine yardımcı olabileceği ifade edildi. Ücret görüşmelerinin zamanlamasının önemli olduğu, pazarlık turlarının sıklığı, erken ücret görüşmeleri, köprü anlaşmaları ve tek seferlik ödemeler yoluyla ayarlamalar yapılabileceği kaydedildi.
