İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) açıkladığı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırması, dev şirketlerin bilançolarında kayda değer bir değişim olmadığını ortaya koydu. Devlerin net satışları yüzde 27 artışla 10 trilyon liradan 13 trilyon liraya çıkarken, satışların maliyeti yüzde 24.5 ile sınırlı kaldı.
Maliyet Artışı Sınırlı Kaldı
Satışların maliyetindeki sınırlı artış, kur artışlarının sınırlı kalması, hammadde fiyatlarındaki ılımlı seyir ve asgari ücretin bir kez artmasından kaynaklandı. 500 Büyük'te çalışan sayısı 20 bin 568 kişi azalırken, çalışan başına ücret yıllık 984 bin liradan 1 milyon 409 bin liraya yükseldi. Bu, yüzde 43'lük bir artışa işaret ediyor ve aylık ortalama 117 bin lira ücret anlamına geliyor.
Finansman Giderlerinde Kısmi İyileşme
İSO 500 şirketlerinin faaliyet karı yüzde 57 artışla 1 trilyon lirayı aşarken, finansman giderleri yüzde 38 artarak 854 milyar lira oldu. Finansman giderinin 560 milyar lirası faiz kaynaklıydı. Dev şirketler faaliyet karının yüzde 84.9'unu finansman giderine harcadı. Bu oran 2024'te yüzde 96'ydı, dolayısıyla görece bir iyileşme söz konusu. Ancak 2015-2024 dönemi ortalamasının yüzde 64.5 olduğu düşünüldüğünde, son iki yıldır sanayi firmalarının faaliyet karını finansmana ayırmak zorunda kaldığı görülüyor.
Borçluluk Artıyor
Borçların aktif içindeki payının yüzde 50'yi geçmesi ve mali borçların payının yüzde 47.9'dan yüzde 51.8'e çıkması, borçluluk açısından olumsuz bir tablo çiziyor. 500 Büyük'ün 2024'te 5.8 trilyon lira olan borçları yüzde 31 artarak 7.6 trilyon liraya çıkarken, banka borçları yüzde 41.6 arttı. Bu durum, sanayinin gelecekte daha fazla faiz ödeyeceği anlamına geliyor.
Döviz İşlemlerinden Büyük Zarar
Dikkat çeken bir diğer nokta ise kambiyo işlemlerinden karın yüzde 90, zararın ise yüzde 108 artması oldu. Devler, 1 trilyon lira döviz işlemleri kaynaklı kambiyo karı elde ederken, 1 trilyon 209 milyar lira zarar etti. 2024'te 35 milyar lira olan net kambiyo zararı, 2025'te yaklaşık 172 milyar liraya yükseldi. Net satışlara oranla kambiyo net zararı yüzde 0.3'ten yüzde 1.3'e çıktı.
Üretim Dışı Gelirler Arttı
Kambiyo zararı dışındaki üretim faaliyeti dışı gelir ve giderlerden elde edilen net kar, 2025'te yüzde 43 artarak 484 milyar liraya yükseldi. Üretim faaliyeti dışı net gelirlerin net satışlara oranı ise yüzde 2.9'dan yüzde 2.4'e geriledi. 2025 yılında kar büyüklüklerinde nominal artışlar kaydedilmesine rağmen, zarar eden kuruluş sayısının değişmemesi dikkat çekti. Vergi öncesi dönem kar/zarar büyüklüğüne göre zarar eden firma sayısı, 2001 krizi sonrası rekor seviyeye ulaştığı 2024 düzeyini koruyarak 152'de kaldı. Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar/zarar göstergesinde ise zarar eden firma sayısı yalnızca 1 azalarak 18'e geriledi.
