Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu (VDK) Başkanlığı, mükelleflerin vergisel risklerini önceden öğrenerek denetim sürecine girmeden durumlarını değerlendirmelerine imkan sağlayan yeni bir uygulamayı devreye almaya hazırlanıyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni sistemle ilgili olarak, "Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz" dedi.
Yapay Zeka Destekli Bilinç Platformu
VDK, vergi kaybı ve kaçağıyla mücadelede kullandığı yapay zeka uygulamalarını genişletiyor. Başkanlık, mükelleflerin vergisel risklerini doğrudan görebilecekleri ve durumlarını değerlendirebilecekleri yapay zeka destekli yeni nesil dijital hizmet olan Bilinç Platformu'nu bu yıl içinde devreye alacak. Platformla, vergi idaresi ile mükellefler arasında daha şeffaf, önleyici ve rehberlik odaklı bir iletişim modeli kurulması amaçlanıyor.
Web uygulaması şeklinde çalışacak platform sayesinde mükellefler, VDK tarafından tespit edilen risklerini kendileriyle doğrudan paylaşabilecek. Böylece herhangi bir denetim ya da ceza sürecine girmeden önce kendi risklerini görerek gerekli değerlendirmeleri yapabilecek.
Karşı Tarafın Riski de Görülecek
Platformun ilk aşamasında 150'den fazla kural bazlı vergi analizi ve vergisel konulara odaklı makine öğrenmesi senaryoları devreye alınacak. Sistem sayesinde mükelleflerin vergisel riskleri sayısal skorlar halinde gösterilecek ve daha objektif, veri temelli değerlendirme imkanı sağlanacak. Yüksek puan alınan senaryolarda mükelleflere, riskleri bertaraf edecek şekilde sistem üzerinden rehberlik sunulması hedefleniyor.
Başkanlık tarafından 2024 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de platforma entegre edilecek. Bu kapsamda parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler mükelleflerin bilgisine sunulacak ve kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital denetim katmanı oluşturulacak. Yürüttükleri parasal işlemlerin risk durumunu görecek olan mükelleflerin, bu işlemlerin izlendiğini bilerek vergisel konularda daha dikkatli hareket etmeleri bekleniyor.
Platformda sahte belge kullanımına ilişkin riskler de önemli yer tutacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi'nin çıktıları doğrultusunda mükelleflerin ticari ilişki içinde oldukları taraflardan kaynaklanan riskler, "karşı taraf riski" olarak paylaşılacak. Böylece mükellefler yalnızca kendi işlemlerini değil, iş yaptıkları taraflardan doğabilecek riskleri de görebilecek.
Rehberlik İçin Müfettiş Görevlendirilecek
Bilinç Platformu, klasik denetim anlayışının ötesine geçerek "ikaz denetimi" yaklaşımını destekleyecek. Denetim gerektirmeyen ancak mükelleflerin bilmelerinde fayda görülen hususlar hakkında bilgilendirme yapılacak. Bu sayede mükellefler, olası hatalarını erken aşamada fark ederek düzeltme imkanı bulacak.
Platformun devreye alınmasıyla VDK tarafından yürütülen gözetim programlarının büyük ölçüde dijital ortama taşınması hedefleniyor. Sistem üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik çalışması yapmak üzere vergi müfettişleri görevlendirilebilecek.
"Denetim Öncesi Bilinçlendirme"
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, konuya ilişkin değerlendirmesinde, Bilinç Platformu ile vergi denetiminde "denetim sonrası müdahale" yerine "denetim öncesi bilinçlendirme" anlayışını tesis edeceklerini belirtti. Şimşek, şu ifadeleri kullandı:
"Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm, hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistemin kurulmasını sağlayacak."
