Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı (ITP) için kritik adım atıldı. BOTAŞ ile Irak devlet petrol şirketleri SOMO ve NOC arasında "Ham Petrol Taşıma Anlaşması" imzalandı. Anlaşma kapsamında, boru hattının günlük 750 bin varillik kapasitesi SOMO/NOC şirketlerine tahsis edildi. Bu sayede Silopi-Ceyhan Ham Petrol İletim Sistemi'nin (SCP) çok daha verimli kullanılması hedefleniyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, imza töreninin ardından yaptığı açıklamada "Tarihi haftayı tarihi bir anlaşma ile tamamlıyoruz" dedi. Bayraktar, "Pazartesi'den sonra yeni bir sayfa açıyoruz. Bu yeni sayfada iki ülkenin başta enerji alanı petrol, doğal gaz, elektrik olmak üzere diğer alanlarını da geliştireceğiz ve 17 milyar dolarlık ticaret hacmini de çok daha yukarı bir noktaya götüreceğiz" ifadelerini kullandı.
İmza törenine üst düzey katılım
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığında düzenlenen törene Bakan Bayraktar'ın yanı sıra Irak Petrol Bakanı Basim Muhammed Hüdeyir de katıldı. Anlaşmaya BOTAŞ Genel Müdürü Abdulhavahit Fidan, SOMO Genel Müdürü Ali Nizar Al-Shatri ve NOC Genel Müdürü Faisal Hammadi Ramadan imza koydu.
Yapılan anlaşmanın bir yıl süreli olduğunu belirten Bayraktar, uzun vadeli ve kapsamlı bir iş birliği modeli oluşturulana kadar petrol akışının kesilmemesinin amaçlandığını vurguladı.
Boru hattının stratejik önemi
Bayraktar, boru hattının 1970'lerden bu yana faaliyette olduğuna dikkati çekerek, "Bu boru hattı, iki ülkenin ticari ilişkilerine olduğu kadar Türkiye'nin ve dünya petrol piyasalarının arz güvenliğine de katkı sağlayan çok önemli bir altyapıdır. Bugünlerde önemi daha da artmış durumda. Hürmüz krizini yaşayan dünyada, 20 milyon varilin Körfez'de takılı kaldığı bir ortamda alternatif bir güzergâh oluşturması bakımından fevkalade önemli" değerlendirmesinde bulundu.
Günlük kapasitesi 1,5 milyon varil olan hatların tam kapasiteyle çalışmasını istediklerini dile getiren Bayraktar, "BOTAŞ, hattın işletmesinden, Ceyhan'daki depolama ve yükleme operasyonlarından sorumlu. Irak'tan gelecek petrolü, belki ilerleyen dönemde Kuveyt'ten ve Körfez ülkelerinden gelecek petrolü de bu güzergâh üzerinden dünya piyasalarına, Ceyhan'a taşıyalım" dedi.
Rafineriler için 1 milyon varil hedefi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi'yi kabulünde gündeme gelen konulardan biri de Türkiye'deki rafinerilerin ihtiyaç duyduğu bir milyon varillik petrolün Irak tarafından sağlanması oldu. Bakan Bayraktar, bu konunun Türkiye'nin petrol arz güvenliği açısından kritik olduğunu ifade etti.
Şu ana kadar rafinerilerin toplam ihtiyacının yalnızca yüzde 10'una yakın bir kısmının Irak'tan karşılandığını, bunun büyük bölümünün de Hürmüz üzerinden geldiğini aktaran Bayraktar, "İnşallah bu boru hatlarını tahsis etmek suretiyle bunu ilerleyen dönemde artıracağız ve neredeyse ihtiyacımızın tamamına yakınını alabileceğimiz bir modeli karşılıklı oluşturmayı hedefliyoruz" diye konuştu.
Kerkük'te tarihi ortaklık
Bakan Bayraktar, hafta içinde gerçekleşen bir diğer önemli gelişmeye de işaret etti. Irak Başbakanı Zeydi'nin Ankara'da bulunduğu gün, Türkiye Petrolleri, BP'nin Kerkük merkezli şirketine yüzde 15 oranında ortak oldu. Proje; Kerkük'ün önemli hidrokarbon sahaları olan Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarını kapsıyor. Sözleşme alanının ilk aşamada 3 milyar varil petrol eşdeğerinin üzerinde hidrokarbon kaynağı içerdiği değerlendiriliyor.
Bayraktar, "Türkiye Petrollerinin Kerkük sahalarına ortak olması hakikaten tarihi ve önemli bir çalışmaydı. Başka sahalarda da çalışmalar yapacağız" dedi.
Enerji diplomasisi süreci
Temmuz ayı boyunca iki ülke arasında enerji diplomasisi yoğun şekilde sürdürüldü. Bakan Bayraktar, 9 Temmuz'da Bağdat'ta ITP gündemiyle Irak Başbakanı Ali Zeydi ile bir araya geldi. Ardından 28 Temmuz'da Irak Başbakanı Zeydi, Türkiye'ye resmi bir ziyaret gerçekleştirdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ziyaret kapsamında yapılan görüşmede ITP, önemli gündem maddelerinden biri oldu. Bu kritik görüşmeden dört gün sonra da BOTAŞ ile SOMO/NOC arasında ham petrol iletimi anlaşması imzalandı.
İki ülke arasındaki ticaret hacminin 17 milyar dolardan çok daha yukarı taşınması bekleniyor. Bakan Bayraktar, yeni dönemde petrol, doğal gaz ve elektrik başta olmak üzere enerji alanındaki iş birliğinin daha da derinleşeceğini söyledi.
