Hürmüz Boğazı'ndaki Enerji Trafiği Aksıyor, Türkiye Alternatif Olarak Öne Çıkıyor
Ortadoğu'da yaşanan savaş ortamı, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini ve petrol taşımacılığını ciddi şekilde aksattı. Resmi olarak kapanmamış olsa da, İranlı yetkililerin sıkı kontrolleri ve sınırlamaları nedeniyle boğazdaki hareketlilik büyük ölçüde sekteye uğradı. Sadece belirli ülkelere ait gemilere izin verilen bu durum, bölgedeki normal deniz trafiğini derinden etkiliyor.
Küresel Petrol Ticareti ve Fiyatlarında Şok Dalgası
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine ev sahipliği yapıyor. Gerilimin artmasıyla birlikte tanker trafiği önemli ölçüde yavaşladı, bazı günler geçişler tamamen durma noktasına geldi ve toplam trafik yüzde 90'ın üzerinde bir düşüş yaşadı. Günlük 15 milyon varil ham petrolün taşındığı bu kritik güzergahtaki aksamalar, petrol fiyatlarını kısa sürede 70 dolar seviyelerinden 120 dolar bandına taşıyarak yaklaşık yüzde 70'lik bir artışa yol açtı.
Doğalgaz tarafında ise durum daha da sertleşti. Avrupa'nın referans gaz kontratları olan TTF fiyatları, 30 avro seviyelerinden 60-70 avro bandına yükseldi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, 400 milyon varillik acil petrol stoklarını devreye alma kararı alsa da, bölgede savaşın şiddetlenebileceği endişesi piyasalardaki oynaklığı sürdürüyor.
Mevcut Alternatiflerin Sınırlı Kapasitesi
Hürmüz'e olan bağımlılığı azaltmak için alternatif rota arayışları hız kazandı. IEA verilerine göre, 2025'te Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol taşındı. Mevcut alternatif boru hatlarının kapasitesi ise oldukça sınırlı kalıyor.
- Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) üzerinden günlük kapasite 3,5 ila 5,5 milyon varil arasında değişiyor.
- BAE, Abu Dabi-Füceyre hattı üzerinden günlük yaklaşık 1,1 milyon varil ihracat yaparken, ek kapasitesi 700 bin varil civarında.
- Suudi Arabistan'daki Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı'nın tasarım kapasitesi 5 milyon varil olsa da, mevcut kullanımın ardından günlük 3 ila 5 milyon varil ek kapasite öngörülüyor.
Türkiye'nin Boru Hattı Projeleri ve Enerji Koridoru Potansiyeli
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bu süreçte Türkiye'nin önemli projeleri gündeme getirdiğini açıkladı. Kerkük'ten Ceyhan'a uzanan Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı'nın kapasitesinin 1,5 milyon varil olduğunu belirten Bayraktar, "Günde 1,5 milyon varili buradan taşıyabiliriz." ifadelerini kullandı.
Bayraktar ayrıca, Katar gazının boru hattıyla Türkiye'ye ve oradan da Avrupa'ya ulaştırılması projesinin önemine dikkat çekti. "LNG tesisleriniz vuruldu, LNG ihracatınız yok. Zaten Hürmüz'den hareket edemiyorsunuz. Bir boru hattıyla, bir miktar gazın Türkiye'ye ve Avrupa'ya gittiğini düşünün. Bu önemli bir proje olabilir." değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye'nin Stratejik Konumu ve Orta Vadeli Rolü
Petrol tarafında kısmi alternatifler bulunsa da, LNG sevkiyatı için durum daha kırılgan görünüyor. Hürmüz, LNG için kritik bir geçiş noktası olmaya devam ederken, uzmanlar gazın kısa vadede alternatif güzergahlara yönlendirilmesinin kolay olmayacağını düşünüyor.
Bu tabloda Türkiye, Hürmüz dışı kaynakların Avrupa'ya taşınmasında tamamlayıcı bir enerji koridoru olarak öne çıkıyor. Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda yeniden başlayan ihracatın günlük 250 bin varile çıkarılması planlanırken, TürkAkım üzerinden yapılan doğalgaz sevkiyatları da mart ayında yıllık bazda yüzde 22 artış gösterdi.
Alman Ekonomik Araştırma Enstitüsü Enerji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Claudia Kemfert, Türkiye'nin orta vadede alternatif sunabileceğini ve Hazar bölgesi, Ortadoğu ile Avrupa'yı birbirine bağlayan transit koridor rolünü güçlendirebileceğini ifade etti. Kemfert, "Ancak mevcut altyapı kısıtlamaları, kısa vadede büyük ölçekli kesintileri telafi etme kapasitesini sınırlamaktadır. Türkiye'nin alternatif rolü ağırlıklı olarak stratejik ve orta vadeli düzeyde olabilir." dedi.
Hürmüz Boğazı'ndaki istikrarsızlığın, enerjide Körfez bölgesine olan bağımlılığı hızla zayıflatacağını belirten Kemfert, bu durumdan yenilenebilir enerjinin yaygınlaşması, ABD gibi LNG tedarikçileri ve yeni taşımacılık koridorlarının fayda sağlayacağını vurguladı.
