OPEC+ grubunun yedi üyesi, eylül ayında petrol üretimini günlük toplam 188 bin varil artırma kararı aldı. Suudi Arabistan ve Rusya, 62'şer bin varillik artışla bu sürece en büyük katkıyı sağlayacak. Yeni plan, Nisan 2023'te açıklanan günlük 1,65 milyon varillik gönüllü üretim kesintisinin kademeli olarak geri çekilmesi süreci kapsamında uygulanacak.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ile OPEC dışı üretici ülkeleri bir araya getiren OPEC+ grubunun yedi ülkesi, küresel piyasa koşullarını ve ekonomik görünümü değerlendirmek üzere çevrim içi toplandı. Toplantıya Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın temsilcileri katıldı. OPEC'ten yapılan açıklamada, üretim artışı kararının petrol piyasasında istikrarı destekleme yönündeki ortak taahhütler doğrultusunda alındığı belirtildi.
Ülkelere göre eylül ayı üretim artışları
OPEC'in açıkladığı dağılıma göre, eylül ayında uygulanacak üretim artışları ülke bazında şöyle olacak:
- Suudi Arabistan: Günlük 62 bin varil
- Rusya: Günlük 62 bin varil
- Irak: Günlük 26 bin varil
- Kuveyt: Günlük 16 bin varil
- Kazakistan: Günlük 10 bin varil
- Cezayir: Günlük 6 bin varil
- Umman: Günlük 5 bin varil
Buna göre eylül ayında devreye alınacak toplam ek üretim günlük 188 bin varil olacak. Artışın büyük bölümünü iki büyük üretici olan Suudi Arabistan ve Rusya üstleniyor. Bu iki ülkenin toplam artıştaki payı 124 bin varili bulurken, Irak ve Kuveyt'in katkısı 42 bin varil olarak hesaplanıyor.
OPEC+ ve küresel petrol dengesi
OPEC+ grubu, 2016 yılında OPEC üyeleri ile OPEC dışı büyük üreticilerin iş birliğiyle kuruldu. Grup, küresel petrol arzını üretim kotaları üzerinden koordine ederek fiyat istikrarını sağlamaya çalışıyor. Üye ülkeler periyodik toplantılarda üretim seviyelerini belirlerken, piyasa koşullarına göre kesinti ya da artış kararları alıyor.
Bu yapıda Suudi Arabistan, OPEC'in en büyük üreticisi ve karar süreçlerinin kilit ülkesi konumunda. Rusya ise OPEC dışı üreticilerin en önemli temsilcisi olarak aynı ölçüde belirleyici. İki ülkenin eylül artışında eşit pay alması, grup içindeki dengeyi koruma amacı taşıyor.
Kesintilerin kademeli olarak geri çekilmesi
OPEC+ grubunun petrol üretim kesintileri, Mart 2025 itibarıyla günlük toplam 5,85 milyon varile ulaşmıştı. Bu toplam kesintinin üç ana bileşeni bulunuyor:
- Ekim 2022'de açıklanan günlük 2 milyon varillik üretim kesintisi
- Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik gönüllü kesinti
- Kasım 2023'te ilan edilen günlük 2,2 milyon varillik ek gönüllü kesinti
Yedi ülke, geçen yılın nisan-eylül döneminde üretimi kademeli olarak artırarak günlük 2,2 milyon varillik ek gönüllü kesintiyi geri almıştı. Günlük 1,65 milyon varillik gönüllü kesintinin kademeli biçimde kaldırılması süreci ise Ekim 2025'te başlatılmıştı. Alınan son karar, bu geri çekilme sürecinin eylül ayındaki adımını oluşturuyor.
Fiyatlar ve akaryakıt sektörüne yansıması
OPEC+ üyelerinin üretim artışı, küresel petrol arzında gevşeme beklentisini beraberinde getiriyor. OPEC'in açıklamasında kararın piyasa istikrarını destekleme amacı taşıdığı vurgulanırken, piyasa oyuncuları bu adımın fiyatlar üzerindeki etkisini farklı senaryolarla değerlendiriyor. Arz artışı, talebin güçlü kaldığı bir ortamda fiyatları sınırlı şekilde etkileyebilir.
Petrol ithal eden ülkeler için üretim artışı, daha düşük ithalat maliyeti anlamına gelebilir. Ancak taşımacılık ve sanayi sektörlerinde akaryakıt fiyatlarının seyri, aynı zamanda döviz kurları ve vergi politikalarına da bağlı olacaktır.
Akaryakıt fiyatları; ham petrol maliyeti, vergiler, rafineri işlemleri ve dağıtım giderleri gibi kalemlerden oluşuyor. Bu nedenle ham petroldeki değişimler pompa fiyatlarına belirli bir gecikmeyle yansıyor. OPEC+ kararları, bu zincirin ilk halkası olarak arz tarafındaki koşulları şekillendiriyor.
OPEC+ üyesi ülkeler, piyasa koşullarını ve üretim politikalarını yeniden değerlendirmek üzere 6 Eylül'de bir kez daha toplanacak. Bu toplantıda alınacak kararlar, eylül sonrası üretim seviyelerinin yönünü belirleyecek. Özellikle Suudi Arabistan ve Rusya'nın yaklaşımı, hem OPEC+ politikalarının geleceği hem de petrol ve akaryakıt fiyatları açısından belirleyici olacak.
