MİT Arşivlerinden Çarpıcı Bir Tarihi Belge Ortaya Çıktı
Milli İstihbarat Teşkilatı'nın (MİT) resmi internet sitesinde yer alan "Özel Koleksiyon" bölümündeki "Belgeler" kısmına yeni bir tarihi istihbarat raporu eklendi. Belgeler arasında dikkat çeken bu yeni ekleme, 16 Ağustos 1940 tarihli ve "aceledir" ibaresiyle gönderilen bir istihbarat raporu oldu.
Ankara Ulus'ta Gizemli Bir Yabancı Şüpheli
Rapor, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti (MAH) tarafından, istihbarata karşı koyma faaliyetlerinden sorumlu Ankara B Amirliğine talimat olarak gönderilmiş. Belgede, Ankara'nın Ulus semtinde faaliyet gösteren yabancı bir istihbarat şüphelisinin durumunun açığa kavuşturulması amacıyla acil bir operasyon talimatı verildiği görülüyor.
Raporda yer alan bilgilere göre, henüz kimliği tespit edilemeyen bir şahıs, Ulus meydanındaki Tan kırtasiye mağazasından bir süre önce bir Leyka (Leica) marka fotoğraf makinesi ve 35 makara film satın almıştır. Mağaza sahipleri, bu kişinin Rus olduğunu, diğer bir ihtimalle de Bulgar olabileceğini ifade etmiştir.
Şüpheli Faaliyetler ve Gizli Takip Planı
Rus veya Bulgar olduğu anlaşılan bu şahsın, son günlerde satın aldığı fotoğraf makinesiyle yazı kopyalama ve büyütme teknikleri hakkında bilgi edinmeye çalıştığı dikkat çekmiştir. Şüpheli, ayrıca bir agrandisman (büyütme) cihazı satın almak istemektedir.
Tan mağazasında bulunmayan bu cihaz için mağaza sahipleri, Shell benzin deposunda bulunan bir agrandisman kondansatörünü alarak, üzerine objektif ve ayak ekleyerek kullanılabilir hale getirmeyi vadetmiştir. Adamın 17 Ağustos 1940 Cumartesi günü öğleden önce veya sonra mağazaya gelerek kondansatörü görmesi beklenmektedir.
Raporda, "Kısa boylu ve sarışınca olan bu adamın teşhisi ve hüviyetinin tespiti lazımdır. Sonra, gerek Leyka makinesi, gerek almak istediği agrandisman cihazı ile neler yapacağını ve neler yapmakta olduğunu behemehal tespit etmek pek mühimdir" ifadeleri yer almaktadır.
Operasyonun İnce Detayları ve Uyarılar
Belgede, şüphelinin takibinde mağaza sahiplerinden yararlanmanın, adamın operasyondan haberdar olmasına neden olabileceği uyarısı yapılmıştır. Bu nedenle alternatif bir takip planı önerilmiştir:
- Mağazanın gizlice gözetlenmesi
- Mağaza çalışanlarından Abdülbaki'nin Shell mağazasına gidip agrandisman kondansatörü alarak dönüşünün izlenmesi
- O sırada mağazada bulunarak cihazı inceleyecek ve kendisine açıklamalar yapılacak olan kısa boylu, sarışın adamın takip edilmesi
- Şahsın kimliğinin ve faaliyetlerinin kesin olarak tespit edilmesi
Raporun son bölümünde, "Gizli istihbarat servisinin karakteristik mesaisi olan ve bu kadarcık alametlerden bir ip ucu temin ederek meseleyi tenvir etmek keyfiyeti Ankara merkezinin uyanık ve gayretli memurlarından beklenir" denilerek istihbarat çalışanlarına motivasyon verilmiştir.
Ayrıca, "Hiç olmazsa böyle bir şüphenin varid olamayacağını bu alışverişin gizli ve muzur bir maksatla yapılmamış olduğunu tespit edebilmek -fakat katiyetle tespit edebilmek- de bir muvaffakiyettir" ifadesiyle, şüphenin asılsız çıkması durumunda bile bunun bir başarı olarak değerlendirileceği vurgulanmıştır. Rapor, "İcabına hemen tevessül edilmesini rica ederim" cümlesiyle son bulmaktadır.
Bu tarihi belge, Türk istihbarat tarihinin erken dönem operasyon yöntemlerine ve o dönemdeki güvenlik anlayışına ışık tutması açısından büyük önem taşımaktadır.
