5393 sayılı Belediye Kanunu'na tabi sözleşmeli personel olarak çalışanların görevden uzaklaştırılmaları veya göreviyle ilgili olsun ya da olmasın herhangi bir suçtan tutuklanmaları ya da gözaltına alınmaları durumunda haklarında nasıl işlem yapılacağı merak konusu oldu. Ayrıca, bu sürelerin memuriyete geçiş için gereken üç yıllık çalışma süresine dahil edilip edilemeyeceği de önem taşıyor.
5393 sayılı Kanun ve sözleşmeli personel
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinde, belediye ve bağlı kuruluşlarında norm kadroya uygun olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, ekonomi, bilişim ve iletişim, planlama, araştırma ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında avukat, mimar, mühendis, şehir ve bölge plancısı, çözümleyici ve programcı, tabip, uzman tabip, ebe, hemşire, veteriner, kimyager, teknisyen ve tekniker gibi uzman ve teknik personelin yıllık sözleşme ile çalıştırılabileceği belirtilmektedir. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz. Bu personele sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme yapılamaz ve ücret mahiyetinde ayni ya da nakdi menfaat temin edilemez. Bu personel hakkında 5393 sayılı Kanunla düzenlenmeyen hususlarda, vize şartı aranmaksızın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki hükümler uygulanır.
657 sayılı Kanun'daki düzenlemeler
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ilgili maddelerinde sözleşmeli personelin görevden uzaklaştırılması ve disiplin işlemleri düzenlenmiştir. 4. maddede, sözleşmeli personelin görevden uzaklaştırılması, disipline aykırı fiil ve haller, disiplin cezaları, yetkili merciler ve disiplin kurulları hakkında Devlet memurlarının tabi olduğu hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir. Ancak kademe ilerlemesinin durdurulması ve üstü ceza verilmesini gerektiren fiil ve hallerde disiplin kurulu kararı alınarak sözleşmeli personelin görevine atamaya yetkili amirin onayı ile son verilir.
141. maddede, görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisinin ödeneceği, sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam edecekleri hükme bağlanmıştır. 143. maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, aylıklarının kesilmiş olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir.
142. maddede, soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmayan Devlet memurları için alınmış olan görevden uzaklaştırma tedbirinin derhal kaldırılacağı belirtilmiştir. 143. maddede, soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler, yargılamanın men'ine veya beraatine karar verilenler, hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar ve görevlerine ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler hakkında görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılacağı hükme bağlanmıştır.
144. maddede, 140. ve 142. maddeler ile 143. maddenin (a), (b), (c) fıkralarında yazılı olanlar hakkındaki görevden uzaklaştırma tedbirinin, Devlet memurunun soruşturmaya konu olan fiillerinin hizmetlerine devama engel olmadığı hallerde her zaman kaldırılabileceği belirtilmiştir. 145. maddede ise, görevden uzaklaştırmanın bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebileceği, bu süre sonunda hakkında bir karar verilmediği takdirde memurun görevine başlatılacağı, bir ceza kovuşturması icabından olduğu takdirde ise görevden uzaklaştırmaya yetkili amirin ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceleyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında karar vereceği düzenlenmiştir.
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nin görüşü
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nin 14.03.2025 tarihli yazısında, Devlet memurlarının görevden uzaklaştırılması durumunda aylıklarının üçte ikisinin ödeneceği, 143. maddede yazılı hallerin gerçekleşmesi halinde görevden uzak kalınan sürelerin kademe ilerlemesinde değerlendirileceği ve aylıklarının kesilmiş olan üçte birinin ödeneceği belirtilmiştir. Ancak bu sürelerin, belirli bir görevde çalışma süresi veya fiilen çalışılan sürelerden sayılacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, görevden uzaklaştırma tedbiri uygulananların bu süreleri, 143. maddede sayılan hallerin gerçekleşmesi halinde kazanılmış hak aylığında değerlendirilmekte olup, fiili çalışma süresinden sayılması mümkün değildir.
Sonuç ve değerlendirme
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, 5393 sayılı Kanuna tabi sözleşmeli personelin görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya gözaltına alınması durumunda:
- Görevlerinden uzak kaldıkları sürelerde, 657 sayılı Kanun'un 141. maddesinin birinci fıkrası hükmünün kıyasen uygulanması ve 143. maddede sayılan hallerin gerçekleşmesi halinde bu sürelerin sözleşme ücretinin belirlenmesine esas sürelerden sayılması gerektiği,
- Söz konusu sürelerin 5393 sayılı Kanun'un üçüncü paragrafında yer verilen üç yıllık çalışma süresinin hesabında değerlendirilmesine imkan bulunmadığı değerlendirilmektedir.
