Konya'nın Seydişehir ilçesine 8 kilometre mesafedeki Gökhöyük'te yürütülen arkeolojik kazılarda, üzerinde insan yüzü, Anadolu yaban keçisi ve hayat ağacı kabartmaları bulunan yaklaşık 5 bin yıllık bir küp gün yüzüne çıkarıldı. Bu eşsiz eser, bölgenin bilinçli olarak terk edildiğine dair önemli ipuçları sunuyor.
Küpün Keşfi ve Özellikleri
Kazı Başkanı Doç. Dr. Ramazan Gündüz, küpün ilk izlerine 2024 yılında rastladıklarını ancak 2025'te alanın tamamen açılmasıyla sürprizle karşılaştıklarını belirtti. Küp, höyüğün merkezindeki F8 Açması'nda bulundu. Normalde kullanım halinde küpün ağzının yukarı bakması gerekirken, bu küpün ters çevrilmiş olması dikkat çekti. Gündüz, "Bu küpün itinayla ters çevrilerek bu alanın bilinçli şekilde terk edildiğini görüyoruz" dedi.
Seremonik Kullanım İhtimali
Küpün ağız açıklığının çapı 1 metre, boyu yaklaşık 120 santimetre ve 800-1000 kilogram malzeme kapasitesine sahip olduğu tespit edildi. Gündüz, gündelik kullanım için uygun olmayan bu küpün, etrafındaki beş kulp sayesinde taşınabilir olduğunu ve özel seremonilerde kullanılmış olabileceğini ifade etti. "Üzerindeki süslemeler bunun gündelik bir kaba ait olmadığını, özel ritüellerde kullanıldığını gösteriyor" diye ekledi.
Kültürel Semboller
Küpün ağız kısmında kaş, iki göz ve burun kabartmasından oluşan bir insan silueti bulunuyor. Gözlerin hemen altında bir hayat ağacı ve iki yanında bu ağaca tırmanan keçiler yer alıyor. Gündüz, Anadolu'nun kadim toplumlarında hayat ağacı ve keçilerin bereketi, hayatın devamlılığını simgelediğini belirterek, "Burada hem yaşamın devamını hem de bereketi bolluğu simgeleyen ögeleri bir yaratıcının koruduğunu söyleyebiliriz" dedi.
Tarihlendirme ve Kazı Süreci
Yapılan incelemeler, küpün Erken Tunç Çağı 1'in sonu ya da Erken Tunç Çağı 2 dönemine (MÖ 3000 civarı) tarihlenebileceğini gösteriyor. Gökhöyük, 1950'lerde James Mellaart tarafından keşfedilmiş, 2002'de DSİ'nin sulama kanalı çalışmaları sırasında arkeolojik eserlerin bulunmasıyla kurtarma kazıları yapılmıştı. 2020'de Doç. Dr. Ramazan Gündüz başkanlığında yeniden başlayan kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Geleceğe Miras Projesi kapsamında Konya Büyükşehir Belediyesi ve Seydişehir Belediyesi'nin desteğiyle hız kazandı.
Seydişehir Belediye Başkanı Hasan Ustaoğlu, Gökhöyük'ün bölge tarihi için önemine dikkat çekerek kazı ekibine her türlü desteği vermeye hazır olduklarını söyledi.
