TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaşan 12. Yargı Paketi, yargı alanında kapsamlı değişiklikler içeriyor. Kamuoyunda geniş yankı uyandıran pakette, infaz düzenlemesi veya genel af yer almıyor.
12. Yargı Paketi'nin Öne Çıkan Maddeleri
Paket, İcra ve İflas Kanunu'ndan Noterlik Kanunu'na, Danıştay Kanunu'ndan Hakimler ve Savcılar Kanunu'na kadar birçok yasada değişiklik öngörüyor. İşte düzenlemenin dikkat çeken başlıkları:
İcra ve İflas Kanunu'nda Değişiklik
Miras yoluyla edinilen taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde, birinci artırma sadece malik mirasçılar arasında yapılacak. Elektronik satış portalındaki ilanlarda, tekliflerin muhammen kıymetin en az yüzde 50'si (mirasçılar arası birinci artırmada yüzde 100'ü) geçmesi gerekecek. İhale bedelini yatırmayanlara, teklif ettikleri bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası kesilecek.
Noterlik Kanunu'nda Değişiklik
Noterlik evrak ve defterleri, mahkeme, sulh ceza hakimliği ve cumhuriyet başsavcılıklarınca incelenebilecek. Evrakın aslının istenmesi halinde noter, onaylı örneğini saklayıp aslını gönderecek. Elektronik ortamda gönderim mümkün olacak.
Danıştay Kanunu'nda Değişiklik
Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesi için tanınan 10 yıllık süre (23 Temmuz 2026'da sona erecekti) 4 yıl uzatıldı. Boşalan her 2 üyelik için bir üye seçimi uygulaması da 2030'a kadar ertelendi.
İdare Mahkemelerinde Tek Hakim Dönemi Genişliyor
İdare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı genişletildi. Buna göre, konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal ve tam yargı davaları, öğrenci disiplin cezaları (uzaklaştırma ve ilişik kesme hariç), kamu görevlilerine ilişkin geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin işlemleri ile uyarma cezaları, meslek kuruluşlarının disiplin cezaları (mesleki faaliyeti engelleyenler hariç) ve 65 yaş aylığından doğan davalar tek hakim tarafından karara bağlanacak. Vergi mahkemelerinde de 486 bin lirayı aşmayan davalar tek hakimle çözülecek.
İstinaf ve Temyiz Süreçlerinde Değişiklik
Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa ancak gerekçeyi doğru bulmazsa, gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddedebilecek. Belirli usul hatalarında ise kararı kaldırıp dosyayı mahkemeye gönderecek. Temyiz sınırı altında kalan davalarda, ilk derece ile bölge idare mahkemesi kararları arasındaki parasal fark 55 bin lirayı aşmıyorsa temyiz yoluna gidilemeyecek. Ayrıca, 2026 yılı için 486 bin lirayı aşmayan tek hakim kararlarında, bölge idare mahkemesinin kaldırma kararı sonrası verdiği kararlar temyiz edilemeyecek.
Adli Tıp Kurumu'nda Yeni Düzenlemeler
Adli tıp ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanmak için en az tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora derecesi şartı getirildi. Görev süresi 4 yıl olarak belirlendi. Halen görevde olanlardan 4 yıl ve daha fazla süredir görev yapanların görevi sona erecek, yerlerine atama yapılana kadar devam edecek.
Hakim ve Savcı Yardımcılarının Eğitimi
Hakim ve savcı yardımcılarına Anayasa, insan hakları, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku ve usul hukuku ile duruşma yönetimi, karar yazımı gibi konularda eğitim verilecek. Yazılı sınavlar 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek. Sözlü sınavda mesleki yeterlilik, ifade yeteneği, özgüven ve temsil kabiliyeti gibi kriterler dikkate alınacak. Ayrıca, hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara uyarma cezası verilecek.
IBAN Mağdurlarına Ceza İndirimi
Kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen, banka hesabını maddi menfaat karşılığında veya başkalarının yönlendirmesiyle kullandıran kişiler için ceza indirimi öngörülüyor. TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, düzenlemenin organize dolandırıcılıkla mücadelede geri adım anlamına gelmediğini vurgulayarak, "Düzenleme yalnızca, suça katkısı banka hesabını vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından daha ölçülü bir değerlendirme yapılmasını amaçlamaktadır" dedi.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
HAGB kararı için ceza sınırı 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olarak belirlendi. Sanık, 5 yıl denetim süresine tabi tutulacak. Denetim süresinde kasten yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşecek. Aksi halde hüküm açıklanacak. HAGB, işkence, eziyet ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamındaki kötü muamele suçlarında uygulanmayacak.
Diğer Önemli Düzenlemeler
Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilecek ancak sorgusu yapılmamışsa mahkumiyet kararı verilemeyecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, ceza dairelerinin kararlarına karşı 3 ay içinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilecek. Kanuni faiz oranı, TCMB reeskont oranının yüzde 80'i olarak yeniden düzenlendi. Belirsiz alacak davası kaldırıldı; alacak, tahkikat sonuna kadar bir defaya mahsus artırılabilecek. Duruşmalar arası süre 3 ayı geçemeyecek.
12. Yargı Paketi'nde Af ve İnfaz Düzenlemesi Yok
Pakette genel af veya geniş kapsamlı infaz düzenlemesi bulunmuyor. Sosyal medyada dolaşan af iddiaları asılsız. Adalet Bakanı Akın Gürlek, paketin yasalaşmasının ardından yaptığı açıklamada, "Yargı hizmetlerinin daha hızlı, etkin ve verimli yürütülmesini sağlayacak düzenlemelerle adalet sistemimizi daha da güçlendireceğiz" ifadesini kullandı.
