Anayasa Mahkemesi Başkanı Özkaya, Ankara'daki İftarda Basınla Buluştu
Anayasa Mahkemesi (AYM) üyeleri, Ankara'da düzenlenen iftar programında basın mensuplarıyla bir araya geldi. AYM Başkanı Zühtü Özkaya, burada yaptığı konuşmada, hak arama yollarının etkinliğini artırmak için teknolojik dönüşüme büyük önem verdiklerini vurguladı.
Bireysel Başvurularda Elektronik Sistemin Başarısı
Özkaya, AYM'ye bireysel başvuruların 1 Ekim 2025 tarihinden itibaren elektronik ortamda ve UYAP Avukat Portalı üzerinden yapılabilmesine olanak sağlandığını hatırlattı. Bu yöntemle 1 Ekim 2025'ten bu yana Yüksek Mahkeme'ye 6 bin 686 bireysel başvuru yapıldığını aktaran Özkaya, uygulamanın erişilebilirliği artırdığını ve başvuru süreçlerini daha hızlı, etkin ve şeffaf hale getirdiğini belirtti.
2025 yılında AYM'ye toplam 64 bin 321 bireysel başvuru yapıldığını, 71 bin 175 başvurunun ise sonuçlandırıldığını açıklayan Özkaya, verilen karar sayısının yapılan başvuru sayısından fazla olmasının, artan iş yüküne rağmen Mahkeme'nin büyük bir özveriyle çalıştığının göstergesi olduğunu ifade etti.
Bireysel Başvuru İstatistikleri ve İhlal Oranları
Özkaya, bireysel başvuru sistemine ilişkin detaylı veriler paylaştı:
- 23 Eylül 2012'den 31 Aralık 2025'e kadar 714 bin 774 başvuru yapıldı.
- Bu başvuruların yaklaşık 623 bin 88'i, yani yüzde 87,2'si karara bağlandı.
- Halen 91 bin 686 başvuru derdest durumda bulunuyor.
- 2025 yılında karara bağlanan başvurulardan 5 bin 268'inde ihlal kararı verildi.
- 23 Eylül 2012'den 31 Aralık 2025'e kadar verilen toplam ihlal kararı sayısı 84 bin 519 oldu.
İhlal kararlarının toplam başvuruya oranının, makul süre hariç yaklaşık yüzde 3,9 olduğunu belirten Özkaya, bu oranın AYM'nin bireysel başvuru incelemelerinde bir süper temyiz mercii olarak değil, anayasal ihlallere bakan bir kurum olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.
Yapay Zeka Uygulaması 2026 Eylül'de Başlıyor
Özkaya, görev alanlarındaki işlere ve raportörlük müessesesine yardımcı olmak amacıyla yapay zeka kullanımı konusunda ciddi çalışmalar yürüttüklerini açıkladı. 2026'nın eylül ayı itibarıyla yapay zekayı hayata geçirmeyi hedeflediklerini ifade eden Özkaya, ilk aşamada bireysel başvuru formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesinde yapay zekadan yararlanacaklarını kaydetti.
Yapay zekanın üreteceği çıktılara hukuki bir değer atfedilmeyeceğini vurgulayan Özkaya, bu çıktıların raportörler tarafından kontrol edileceğini ve doğruluğunun test edileceğini belirtti. İkinci aşamada ise dosyaların kategorize edilmesi ve değerlendirme öncesi süreçlerde yapay zekadan faydalanılacağını sözlerine ekledi.
Norm Denetimi ve Yüce Divan Yargılamaları
Norm denetimi kapsamında 2025'te AYM'ye 277 başvuru yapıldığını, 278 başvurunun karara bağlandığını ve 472 kuralın Anayasa'ya uygunluk denetiminin yapıldığını aktaran Özkaya, 2012'den 31 Aralık 2025'e kadar toplam 2 bin 328 iptal davası ve itiraz başvurusu yapıldığını, aynı sürede 2 bin 322 dosyanın sonuçlandırıldığını bildirdi.
Yüce Divan yargılamalarına da değinen Özkaya, 2017'den bu yana 12 Yüce Divan dosyasının karara bağlandığını ve 32 kişi hakkında hüküm tesis edildiğini ifade etti. 2025 sonu itibarıyla derdest Yüce Divan dosyası kalmadığını açıklayan Özkaya, parti kapatma davalarına ilişkin derdest dosya sayısının ise 5 olduğunu belirtti.
HDP Kapatma Davası ve Diğer Konular
Basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Özkaya, HDP kapatma davasıyla ilgili olarak, davanın çok kapsamlı olduğunu ve teknik anlamda dosyada sona gelindiğini söyledi. Dosyanın esas incelemesine başlanmasına yaklaşıldığını ifade eden Özkaya, çok uzun zaman almadan değerlendirme yapılabileceğini kaydetti.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) ihlal kararlarının yerine getirilmesini temin etmeye yönelik bir yetkilerinin olmadığını belirten Özkaya, bu konudaki değerlendirmelerin kararlarla yapılmasının daha doğru olacağını vurguladı.
Özkaya, bireysel başvuru sisteminin başarıyla devam ettiğini ve temel hak ve özgürlüklerin korunmasında etkili bir mekanizma olduğunu sözlerine ekleyerek, AYM'nin bu sistemi büyük bir kararlılıkla uygulamaya devam ettiğini ifade etti.
