TBMM Araştırması Çocuk Adalet Sistemindeki Kritik Eksiklikleri Ortaya Koydu
TBMM Suça Sürüklenen Çocukları Araştırma Komisyonu'nun toplantısında, Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü Daire Başkanı Alper Aksoy, çocukların suça sürüklenmesinde ebeveynlerin sorumluluğuna ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Aksoy, mevcut düzenlemenin hem şikâyete bağlı olması hem de cezaların düşük kalması nedeniyle etkisiz olduğunu belirterek, daha caydırıcı yaptırımlar getirilmesi gerektiğini vurguladı.
Yargı Mensupları Sistemin Yetersiz Olduğu Görüşünde
Komisyonun GATA'ya hazırlattığı araştırmanın verilerine göre, yargı mensuplarının yalnızca %14,3'ü çocuk adalet sisteminin yeniden suç işlemeyi önlemede yeterli ve etkili olduğunu düşünüyor. Büyük çoğunluk ise sistemin bu yönüyle zayıf kaldığı görüşünü paylaşıyor. Aksoy, özellikle 15-18 yaş grubuna ilişkin ceza politikalarında değişiklik ihtiyacına dikkat çekti.
Deneyim Eksikliği ve Ağır İş Yükü Karar Süreçlerini Etkiliyor
Yaklaşık 765 hâkim ve savcının katıldığı araştırma, çocuk adalet sistemindeki önemli sorunları gözler önüne serdi. Araştırmaya göre:
- Yargı mensuplarının %72,5'i üç yılın altında deneyime sahip.
- Yalnızca %2,8'i 11 yılın üzerinde deneyimli.
- Bazı hâkimler yıllık 600'den fazla dosyayla karşı karşıya kalıyor.
Bu durumun, karar süreçlerini ve dosyalara ayrılan zamanı doğrudan etkilediği değerlendiriliyor.
Mağdur Odaklı Düzenleme Önerileri ve Aile Katılımı Eksikliği
Yargı mensuplarından gelen öneriler arasında, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve ceza erteleme kararlarının mağdurun rızasına bağlanması yer aldı. Bu düzenlemenin, mağdur haklarını güçlendireceği ve kamuoyundaki adalet duygusunu destekleyeceği belirtiliyor.
Diğer yandan, araştırma çocukların %72'sinin yargılama süreçlerinde ailelerinin yeterince yer almadığını ortaya koydu. Bu durumun, çocukların suça sürüklenmesini önleme ve yeniden topluma kazandırma süreçlerini zayıflattığı vurgulanıyor.
Rehabilitasyon Mekanizmaları ve Kurumlar Arası Koordinasyon Eksikliği
Hâkim ve savcıların %84,1'i, rehberlik, danışmanlık ve eğitim programlarının mükerrer suçu önlemede yeterince etkili olmadığını ifade etti. Ayrıca, yargı mensuplarının %75,1'i sosyal inceleme raporlarından yeterince fayda sağlanamadığını belirtti. Veri paylaşımı ve kurumlar arası koordinasyon eksikliği de sistemin zayıf halkalarından biri olarak öne çıktı.
Alternatif Uygulamalarda Çelişkili Tablo ve En Büyük Sorun
Çocukları ceza sistemi dışına yönlendirmeyi amaçlayan uygulamalara ilişkin olarak, yargı mensuplarının %70,5'i bu uygulamaların yeterli veya fazla olduğunu düşünüyor. Ancak aynı sistemin tekrar suçu önlemede etkisiz kaldığı ifade ediliyor.
Araştırmada, yargı mensuplarına sistemin nasıl iyileştirileceği de soruldu. En çok verilen yanıt, %32,7 ile iş yükünün azaltılması gerektiği yönünde oldu. Aile katılımı eksikliği ve kurumlar arası iş birliğinin yetersizliği, sistemin en kritik sorunları arasında gösteriliyor.
