ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı savaşta kırılgan geçici ateşkesin geleceğine ilişkin belirsizlik sürerken, ABD-İran hattında görüşmeler devam ediyor. ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerin olumlu ilerlediğini kaydetti. Axios'a konuşan kaynaklar da ABD, İran ve Umman'ın, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik geçici bir anlaşmaya yaklaşmakta olduğunu ve tarafların anlaşmayı bugün açıklamasının beklendiğini söyledi.
Trump'tan İran'a sert uyarı
ABD Başkanı Donald Trump, diplomasiye daha fazla zaman tanımak amacıyla cumartesi günü geniş çaplı bir bombardıman başlatma tehdidini hayata geçirmeme kararı aldı. Ancak kısa süre içinde bir anlaşmaya varılamaması halinde Trump'ın kapsamlı saldırılara onay verebileceği belirtiliyor. Şekillenmekte olan anlaşma, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği üzerinde savaş öncesinde sahip olmadığı ölçüde daha fazla kontrol talebinin bir kısmını karşılıyor.
60 günlük geçici düzenleme üzerinde anlaşılacak
Axios'a konuşan iki bölgesel kaynağa göre, üzerinde çalışılan anlaşma Umman ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nda 60 günlük geçici bir düzenleme öngörüyor. Bu sürenin uzatılması da mümkün olacak. Üzerinde çalışılan anlaşmada yer alacak bazı maddeler şöyle:
- Boğaz üzerinden Körfez'e giriş yapan tüm gemiler, İran karasularındaki kuzey koridorunu kullanacak.
- Boğazdan çıkarak Umman Denizi'ne yönelen tüm gemiler ise İran ile koordinasyon içinde Umman karasularındaki güney koridorundan geçecek.
- 60 günlük süre boyunca herhangi bir geçiş ücreti veya harç alınmayacak.
- Taraflar, boğazın orta koridorundaki deniz mayınlarını 30 gün içinde temizlemek için çalışacak.
- Orta koridor temizlendikten sonra, Umman ile İran arasında müzakere edilecek kalıcı anlaşma kapsamında hem giriş hem çıkış trafiğinde kullanılacak.
Perde arkasında neler yaşandı?
Bölgesel kaynaklara göre, Umman ile İran arasındaki görüşmelerin yanı sıra Katar, Pakistan ve Suudi Arabistanlı yetkililer de arabuluculuk çabalarına katıldı. Kaynaklar, Beyaz Saray'ın da müzakerelerde aktif rol oynadığını belirtti. Son günlerde Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi arasında birçok telefon görüşmesi gerçekleştirildi.
İki bölgesel kaynak, Arakçi'nin hafta sonu anlaşmayı prensipte kabul ettiğini ancak bunun için İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney ile Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin onayının gerektiğini söyledi. Bir ABD'li yetkili ile bir bölgesel kaynak ise İran yönetiminin onay sürecini salı günü tamamladığını ifade etti.
Anlaşmanın önemi ve etkileri
Bu anlaşma, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimi azaltmayı ve bölgesel istikrarı sağlamayı hedefliyor. Ayrıca, nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması için bir zemin oluşturabilir. Uzmanlar, anlaşmanın başarılı olması durumunda, enerji piyasalarında rahatlama sağlayabileceğini ve küresel petrol fiyatlarında düşüşe yol açabileceğini belirtiyor.
Ancak, anlaşmanın uygulanabilirliği konusunda hala belirsizlikler bulunuyor. Özellikle, İran'ın iç siyasi dinamikleri ve ABD'nin tutumu, anlaşmanın geleceğini etkileyebilir. Yine de, tarafların diyalog kanallarını açık tutması, bölgede barış ve istikrar için umut verici bir işaret olarak değerlendiriliyor.
