Türk futbolu bazen kendi hikâyelerinin ağırlığı altında ezilir. 2002 Dünya Kupası'nın bronz madalyası, yarı finalde Brezilya karşısında verilen mücadele, Şenol Güneş'in takımıyla yakalanan o tarihi başarı... Aradan geçen yıllarda bu başarı o kadar çok anlatıldı ki, sanki Türk futbolu sürekli geçmişin hatıralarıyla yaşamaya başladı. Oysa futbolun acımasız bir gerçeği vardır: Geçmiş başarılar bugünün puan cetveline yazılmaz. Türkiye, 2002'den sonra Dünya Kupası hasretine mahkûm oldu. 2006 yok, 2010 yok, 2014 yok, 2018 yok, 2022 yok... Tam 24 yıl... Bir futbol ülkesi için bu süre, kabul edilebilir değildir. Bu süreçte teknik direktörler değişti. Yerli isimler, yabancı isimler geldi. Sistemler denendi, projeler açıklandı, yeniden yapılanmalar konuşuldu. Ancak milli takımın en büyük problemi hep aynı kaldı: İstikrar. İşte tam da böyle bir dönemde göreve gelen Vincenzo Montella, Türk futbolunun uzun zamandır ihtiyaç duyduğu şeyi temsil ediyordu.
Gösteriş İçin Gelmedi
Gösteriş değil; sükûnet. Popülizm değil; plan. Bahane değil; çözüm. Montella göreve geldiğinde kamuoyunun önemli bir bölümü şüphe içindeydi. Çünkü Türk futbolunda teknik direktörler çoğu zaman isimleriyle değerlendirilir. Büyük kariyerler, büyük sözler ve büyük vaatler beklenir. O ise sessiz bir şekilde işine odaklandı. Basın toplantılarında manşet peşinde koşmadı. Hakemleri hedef göstermedi. Mazeret üretmedi. Sahaya baktı. Belki de başarı hikâyesinin ilk satırı burada yazıldı. Çünkü Montella'nın en büyük farkı, Türk futbolunun yıllardır çözemediği bir problemi çözmesiydi: Takımı oyuncular topluluğu olmaktan çıkarıp gerçek bir takım hâline getirmek. Türkiye'nin yetenek sorunu hiçbir zaman olmadı. Bugün Avrupa'nın en büyük liglerinde forma giyen oyuncularımız var. Savunmada kalite var, orta sahada enerji var, hücum hattında yaratıcılık var. Sorun, bu parçaların birlikte çalışıp çalışmadığıydı. Montella'nın yaptığı tam olarak buydu. Bir oyun kimliği oluşturdu. Sahaya çıkan oyuncuların görev tanımları netleşti. Presin nerede başlayacağı belli oldu. Geçiş oyunlarının nasıl oynanacağı belli oldu. Top rakipteyken ne yapılacağı kadar, top bizdeyken ne yapılacağı da planlandı. Modern futbolun temel gerekliliği olan organizasyon nihayet milli takımın bir parçası hâline geldi.
Avrupa Şampiyonası'nda İlk İşaretler
Avrupa Şampiyonası'nda elde edilen sonuçlar da bunun ilk işaretlerini verdi. Türkiye artık yalnızca duygularıyla oynayan bir takım değildi. Aklıyla da oynuyordu. Montella'nın bir diğer başarısı oyuncu yönetiminde ortaya çıktı. Türk futbolunda milli takım teknik direktörleri çoğu zaman büyük isimlerin baskısıyla karşı karşıya kalır. Tecrübeli oyuncuların etkisi, kulüp dengeleri, kamuoyu baskısı... Bütün bunlar karar alma süreçlerini zorlaştırır. Montella, isimlere değil performansa baktı. Genç oyunculara güvendi. Cesur tercihler yaptı. Risk aldı. Ve bu risklerin önemli bölümü karşılığını verdi. Bir teknik direktörü başarılı yapan sadece doğru oyuncuyu seçmesi değildir. Doğru zamanda doğru oyuncuya inanmasıdır. Montella bunu yaptı. Belki de bu yüzden takım içerisinde aidiyet duygusu güçlendi. Oyuncular birbirleri için mücadele etmeye başladı. Kulüp formaları soyunma odasının dışında kaldı. Milli takım kimliği yeniden ön plana çıktı.
Hepimizin Ezberlerini Bozdu
Burada gözden kaçırılmaması gereken başka bir nokta daha var. Montella'nın başarısı aslında Türk futbolunun bazı ezberlerini de bozdu. Yıllardır yabancı teknik direktör tartışmaları yapılır. "Türk oyuncuyu Türk teknik adam yönetir" denir. Ancak futbolun dili milliyet değil, bilgidir. Montella'nın başarısı, futbolun evrensel bir oyun olduğunu yeniden gösterdi. İyi analiz yapan, doğru çalışan, oyuncusuna güven veren ve disiplin sağlayan teknik adamın pasaportunun çok da önemli olmadığını kanıtladı. İtalyan futbol kültürü tarih boyunca organizasyon ve disiplinle anılmıştır. Montella bu kültürü beraberinde getirdi. Fakat Türk futbolunun dinamizmini de kaybetmeden, oyuncularını kalıplara hapsetmeden... Onların yaratıcılığını öldürmeden...
Ülkeye Yeniden Umut Verdi
Belki de en zor olanı başardı: Disiplin ile özgürlüğü aynı takım içerisinde buluşturdu. Bugün Dünya Kupası bileti konuşuluyor. Haklı olarak manşetler atılıyor. Kutlamalar yapılıyor. Ancak asıl başarı yalnızca turnuvaya katılmak değildir. Asıl başarı, bir ülkeye yeniden umut vermektir. Çünkü uzun yıllar boyunca Türk futbolu kendine olan inancını kaybetmişti. Her kura çekiminde güçlü rakiplerden korkan, her kritik maç öncesinde karamsarlığa teslim olan bir ruh hâli oluşmuştu. Şimdi ise farklı bir atmosfer var. Taraftar yeniden hayal kuruyor. Oyuncular yeniden kendilerine güveniyor. Milli takım yeniden saygı görüyor. Bunlar tesadüf değildir. Bunlar teknik direktör dokunuşunun sonuçlarıdır. Elbette futbolda hiçbir başarı sonsuza kadar sürmez. Bugün alkışlananlar yarın eleştirilebilir. Montella da bundan muaf değildir. Dünya Kupası'nda kötü sonuçlar alınabilir, oyun zaman zaman eleştirilebilir, tercihler tartışılabilir. Futbolun doğası budur.
Sistemle Bunu Başardı
Ancak ne olursa olsun, tarihe düşülecek not şimdiden bellidir. Vincenzo Montella, Türk futboluna sadece galibiyetler kazandıran bir teknik adam olmadı. O, yıllardır kaybolan düzen duygusunu geri getirdi. Milli takımın yalnızca yetenekle değil, sistemle de başarılı olabileceğini gösterdi. Ve belki de en önemlisi... Uzun yıllar sonra Türkiye'yi yeniden dünyanın en büyük futbol sahnesine taşıyan isim olarak hafızalara kazındı. Bazı teknik direktörler kupalar kazanır. Bazıları rekorlar kırar. Bazıları ise bir ülkenin futbola olan inancını geri getirir. Montella'nın hikâyesi biraz da budur.
