Veri Tasarımcıları 100 Yıllık Cerîde-i Adliye Kapaklarını Konuşuyor
Veri tasarımı ve bilgi görselleştirme alanında çalışan uzmanlar, son dönemde 1900'lerin başında yayın hayatına başlayan Cerîde-i Adliye dergisinin kapaklarını yoğun şekilde tartışıyor. Bu tarihi dergi için özel olarak hazırlanan grafiklerin büyük çoğunluğu, çeşitli hukuki ve adli verileri görsel olarak sunuyor.
Elle Çizilmiş Mükemmeliyet
Kapaklardan bazıları hangi dava türünün daha fazla görüldüğünü, hangi tür davaların daha uzun sürdüğünü net bir şekilde gösteriyor. Diğer bir grafik ise her ay kaç davanın açıldığını, kaç davanın sonuçlandığını ve dava yoğunluğunun yıl içindeki değişimini içeriyor. 100 yıl önce bilgisayar teknolojisinin olmadığı bir dönemde, bugünün modern yazılımları kalitesinde fakat tamamen elle çizilen bu etkileyici tasarımlar aylardır sosyal medya platformlarında konuşuluyor.
Bu görsellerin en çarpıcı yanı sadece "eski olmaları" değil. Asıl önemli olan nokta, bunların "veri gazeteciliği" ve "bilgi tasarımı"nın erken ve son derece zarif örnekleri olması.
Bilgisayarsız Özel Tasarım Çizimler
"Bilgisayarsız nasıl yapabildiler?" sorusunun cevabı, o dönemde elle teknik çizimin oldukça gelişmiş bir seviyede olmasında yatıyor. Tabi ki bu çalışmalar kusursuz değil. Günümüzün modern veri görselleştirme kurallarına tam olarak uymasa da, bu çizimlerin önemi hem tamamen elle yapılmış olmaları hem de erken dönem bilgi tasarımının değerli örnekleri olmalarından kaynaklanıyor.
Nasıl Gündeme Geldi?
Peki bu konu nasıl açığa çıktı? Kişisel bloglar ve Reddit gibi platformlarda paylaşılan kapak görselleri büyük ilgi görünce, konu bir anda tasarımcıların ve veri uzmanlarının dikkatini çekti. Bu kapaklarda sadece tasarım ve veri değil, aynı zamanda sanat da bulunuyor. Örneğin 1925 tarihli bir kapakta, sülüs hatla yazılmış "Ceride-i Adliye" ibaresinde ünlü hattat Halim Özyazıcı'nın imzası yer alıyor. Yine 1925 tarihli başka bir kapakta ise Özyazıcı imzalı talik hatla yazılmış "Ceride-i Adliye" ibaresi görülüyor.
Günümüz Kurallarını Barındırıyor
Bu tarihi görseller, günümüzde de geçerli olan veri görselleştirme kurallarının hemen hepsini barındırıyor. 20. yüzyılın başlarında hazırlanan bu özel kapaklar, hem devlet aklının istatistik merakını hem de dönemin matbaa ve tasarım ustalığını açıkça gözler önüne seriyor. Bu çalışmalar, modern veri tasarımının köklerinin ne kadar derinlere uzandığının da kanıtı niteliğinde.
