Dünyanın büyük bir bölümü metrik sistemi kullanırken, ABD'nin hala mil, fit, libre ve galon gibi ölçü birimlerini kullanmaya devam etmesi, birçok kişi tarafından merak ediliyor. Sosyal medyada yeniden gündeme gelen tarihi bir gerçek, bu durumun arkasında Karayipler'de yaşanan sıra dışı bir korsan hikayesinin yattığını gözler önüne seriyor.
Olayın Kökeni: 1700'lerin Sonunda ABD'de Ölçü Birimi Karmaşası
1700'lerin sonunda yeni kurulan ABD'de ortak bir ölçü birimi bulunmuyordu. Bir eyalette kullanılan uzunluk veya ağırlık ölçüsü diğer eyalete uymuyor, bu durum ticarette büyük karışıklıklara yol açıyordu. Bu sorunu çözmek isteyen dönemin ABD Dışişleri Bakanı Thomas Jefferson, Fransa'nın yeni geliştirdiği ve 10'luk sisteme dayanan metrik sistemi ülkeye getirmek istedi.
Jefferson'ın Planı ve Dombey'in Yolculuğu
Jefferson, metrik sistemin resmi örneklerini (ilk metre ve kilogram prototiplerini) ABD'ye getirmesi için Fransız bilim insanı Joseph Dombey ile anlaştı. Dombey, 1793 yılında prototiplerle birlikte gemiyle yola çıktı. Ancak yolculuk sırasında yaşananlar tüm planı altüst etti.
Korsanların Müdahalesi ve Prototiplerin Kayboluşu
Dombey'in gemisi şiddetli bir fırtına nedeniyle rotasından saparak Karayipler'e sürüklendi. Bölgedeki İngiliz korsanlar gemiyi ele geçirdi. Fransız olduğu anlaşılan Dombey esir alındı ve götürüldüğü adada hayatını kaybetti. Yanındaki bakır ve bronzdan yapılan ilk metre ile kilogram örnekleri ise korsanlar tarafından yağmalandı. Böylece metrik sistemin fiziksel örnekleri ABD'ye hiç ulaşamadı.
ABD Neden Sonradan Metrik Sisteme Geçmedi?
Metrik sistemin ABD'ye ulaşmasını ilk etapta korsanlar engellemiş olsa da, ülkenin bu sistemi hiç benimsememesinin başka nedenleri de bulunuyor. ABD ilerleyen yıllarda metrik sistemi yasal olarak kabul etti. Ancak fabrika makineleri, demiryolları, inşaat standartları ve resmi kayıtlar çoktan eski sistemle kurulduğu için değişim maliyetli görüldü. Hükümet de metrik sisteme geçişi zorunlu kılmayıp halkın ve şirketlerin tercihine bıraktığı için eski sistem kullanılmaya devam etti.
