Kuzey Atlantik'in dondurucu derinliklerinde yaşayan Grönland köpek balıkları, bilim dünyasını hayrete düşüren özellikleriyle dikkat çekiyor. Son araştırmalar, bu dev canlıların 400 yılı aşkın bir ömre sahip olduğunu ve ergenlik dönemlerinin tam 150 yıl sürdüğünü ortaya koydu. İşte insanlık tarihine tanıklık eden bu 'yaşayan fosil' hakkında bilmeniz gereken her şey.
Göz Merceğinden Gelen 400 Yıllık Sır
Grönland köpek balıklarının yaşını belirlemek uzun süre imkansız kabul ediliyordu. Diğer balıkların aksine, yaş halkalarını gösterecek sert kemik dokuları bulunmuyor. Bu nedenle bilim insanları dahiyane bir yönteme başvurdu: radyokarbon tarihleme. Kopenhag Üniversitesi'nden deniz biyoloğu Julius Nielsen liderliğindeki ekip, köpek balığının göz merceğindeki proteinleri radyokarbon yöntemiyle inceledi. Bu proteinlerin, köpek balığı henüz yavruyken oluştuğu ve yaşam boyu yenilenmediği belirlendi. Araştırmacılar, 28 köpek balığı üzerinde yaptıkları incelemede çarpıcı sonuçlara ulaştı. 5 metrelik bir dişinin 272 ile 512 yaşları arasında olduğu, en muhtemel yaşının ise 400 olduğu saptandı.
Tarihe Tanıklık Etmiş Bir Canlı
Bu köpek balığı, insan tarihinin en kritik dönemlerini gözleriyle izlemiş bir canlı: Amerikan Devrimi sırasında yetişkinliğe ulaşmış, iki dünya savaşını görmüş, George II'nin tahta çıkışını deneyimlemiş. Kopenhag Üniversitesi'nden araştırmanın baş yazarı Julius Nielsen, “Sıradışı bir hayvanla karşı karşıya olduğumuzu bekliyorduk, ancak köpek balıklarının bu kadar yaşlı olduğunu görmek herkesi şaşırttı” diyor.
Yavaş Ama Uzun Yaşam
Araştırmanın en şaşırtıcı detaylarından biri de bu canlıların büyüme hızı oldu. Kuzey Atlantik'in soğuk ve derin sularında yaşayan Grönland köpek balıkları, yılda sadece 1 santimetre büyüyor. Bu yavaş tempo, uzun yaşamlarının temel nedenlerinden biri olarak gösteriliyor.
150 Yaşında Bile Hala 'Çocuk'
Bu dev canlıların cinsel olgunluğa ulaşması ise yaklaşık 4 metre boy ve 150 yaş civarında gerçekleşiyor. Yani bu hayvanlar, bir asırdan fazla süre 'ergenlik' döneminde kalıyor.
Eski Rekortmenleri Geride Bıraktı
Bu keşifle birlikte Grönland köpek balığı, 211 yıl yaşayan kutup balinasının elinden 'en uzun yaşayan omurgalı' unvanını almış oldu. Omurgasızlar dünyasında ise 507 yaşındaki 'Ming' adlı midye hala zirvedeki yerini korusa da, Grönland köpek balığının üst sınır tahmini olan 512 yıl, bu rekoru da zorlayabileceğini gösteriyor.
Geçmişin İzleri Geleceği Tehdit Ediyor
Bu sıra dışı uzun ömür, türün korunması açısından büyük bir risk oluşturuyor. II. Dünya Savaşı öncesinde karaciğer yağları için aşırı avlanan bu köpek balıkları, bugün hala o dönemin etkilerini yaşıyor. Uzmanlar, cinsel olgunluğa ulaşmanın 150 yıl sürmesi nedeniyle popülasyonun kendini yenilemesinin çok yavaş olduğunu belirtiyor. Bugün denizlerde görülen birçok Grönland köpek balığının hala 'ergen' olduğu ve üreyebilmek için bir 100 yıl daha beklemeleri gerektiği vurgulanıyor.
