400 Yıl Yaşayan Grönland Köpek Balıklarının Genetik Sırrı Keşfedildi
Kuzey Atlantik ve Arktik Okyanusu'nun dondurucu derinliklerinde yaşayan Grönland köpek balıkları, dünyanın en uzun yaşayan omurgalı canlısı olarak biliniyor. Radyokarbon testleri, bu dev balıkların 400 yıla kadar yaşayabildiğini gösteriyor. Tokyo Üniversitesi'nden Shigeharu Kinoshita liderliğindeki bir araştırma ekibi, bu olağanüstü ömrün ardındaki iki genetik mekanizmayı keşfetti.
Ergenliğe Ulaşması 170 Yıl Sürüyor
Grönland köpek balıkları, yılda sadece 1 santimetre büyüyor ve ergenliğe ulaşmaları tam 170 yıl alıyor. Sıfırın altındaki sularda ve 3 bin metre derinlikte yaşayabilen bu canlılar, 6 metreyi aşan boylarıyla dikkat çekiyor. Bu kadar uzun süre yaşamalarına rağmen kansere yakalanma oranları neredeyse sıfır.
İki Önemli Genetik Keşif
Araştırmacılar, Grönland köpek balığının insan genomundan iki kat büyük DNA haritasını inceledi. İlk keşif, DNA'yı paketleyen Histon H1.0 proteinindeki benzersiz bir değişim oldu. Bu değişim, DNA yapısını diğer omurgalılara göre çok daha sıkı ve kararlı tutarak genetik bozulmayı önlüyor.
İkinci keşif ise hücrelerin aşırı demir birikimi nedeniyle ölmesi (ferroptozis) ile ilgili. Grönland köpek balığında, demiri güvenli bir şekilde depolayan FTH1b geninden tam 59 kopya bulunuyor. Bu sayı diğer tüm köpek balığı türlerinden katbekat fazla. Bu sayede hasarlı veya kanserli hücreler yok edilirken sağlıklı dokular korunuyor.
Yaşlanma Karşıtı Araştırmalara Işık Tutuyor
Araştırma lideri Kinoshita, "Bu genetik özellikler hücre hasarını çok uzun süreler boyunca engelliyor. Demir dengesi ve DNA kararlılığı, uzun yaşamı destekleyen en önemli mekanizmalar" dedi. Bilim insanları, bu bulguların yaşlanma karşıtı araştırmalarda çığır açabileceğini belirtiyor. Araştırma, Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlandı.
