Çizer Hasan Aycın'ın yıllara yayılan çizgi birikimi, Bilim ve Sanat Vakfı (BİSAV) tarafından dijital arşive taşındı. BİSAV'ın yürüttüğü “Hasan Aycın Dijitalleştirme Projesi” kapsamında Aycın'ın çizgileri, kişisel arşivi, kitapları ve eski çalışmaları önce fiziki olarak elden geçirildi, ardından yüksek çözünürlükte kayıt altına alınarak kataloglandı. Projenin ilk aşamasında Hasan Aycın'ın çizgi koleksiyonu araştırmacıların erişimine açıldı.
Panelde Hasan Aycın konuşuldu
BİSAV'da düzenlenen “Siyah Beyaz Arasında Bir Çizgizâr: Hasan Aycın” başlıklı panelde, projenin kapsamı ve Aycın'ın çizgi dünyası konuşuldu. Cemal Şakar'ın moderatörlüğündeki panelde Hediyetullah Aydeniz, Yusuf Ziya Gökçek ve Murat Pay konuşmacı olarak yer aldı. Programın açılış konuşmasını Mustafa Özel, projenin sunumunu BİSAV Genel Sekreter Yardımcısı Betül Demir yaptı.
Telif hakları Aycın'da
BİSAV Genel Sekreter Yardımcısı Betül Demir, projenin Hasan Aycın'ın vakfa emanet ettiği arşiv üzerinden başladığını belirterek, çalışmaların hem koruma hem de erişim amacı taşıdığını söyledi. Demir, Aycın'ın çizgilerinin önce fiziki olarak tasnif edildiğini, ardından yüksek çözünürlükte sayısallaştırıldığını ve uluslararası standartlarda DSpace altyapısıyla BİSAV e-arşivine aktarıldığını fakat telif haklarının hâlâ Aycın'a ait olduğunu ifade etti.
Eskizler ve kişisel arşiv kısa zamanda yayınlanacak
Demir, ilk aşamada Aycın'ın çizgi koleksiyonunun erişime açıldığını belirterek, “Hasan Hoca'nın yıllar içerisindeki çizgilerini, ithaf edilen çalışmalarını, ön ve arka yüz notlarını ve çizgilerle ilgili açıklamaları içeren bir veri tabanı şu anda açık durumda” dedi. Demir, eskizler ve kişisel arşive ilişkin çalışmaların da aynı arşivleme sürecinden geçirildiğini, ilerleyen dönemde bunların da erişime açılacağını söyledi.
Projeyle birlikte Aycın'ın çizgilerinin kronolojik gelişimi takip edilebilecek, ithaf edilen kişi ve kurumlar görülebilecek, albüm ve yayın geçmişi ilişkilendirilebilecek. Ayrıca tekrar eden imgeler karşılaştırılabilecek, eskizden nihai çizgiye geçiş izlenebilecek, arka yüz notları ve belgeler birlikte okunabilecek.
4 bin çizgi şimdi erişilebilir
Arşivde yer alan en erken tarihli çizgi 11 Ocak 1985'e ait. Koleksiyonda ise 4 bin 458 çizgi bulunuyor. Bunların 4 bin 312'si orijinal çizgi, 146'sı ise dijital nüsha. Araştırma verileri arasında 162 ithaflı çizgi, 273 arka yüz notu, 34 albüm ve yayın ilişkisi, bin 795 arşiv notu ile 2 bin 110 açıklama ve katalog kaydı yer alıyor.
Koleksiyonun zamanla zenginleşeceğini belirten Demir, Aycın'ın erişilebilen tüm çizgilerini veri tabanında künyelendirmeyi hedeflediklerini söyledi.
Dijital arşiv ihtiyaçtı
Panelin moderatörü yazar Cemal Şakar ise projenin ortaya çıkış sürecini anlattı. Şakar, Aycın'ın ilk dönem çizgilerinin arşivlenmesinin büyük bir ihtiyaca cevap verdiğini dile getirdi. Şakar, “Hasan Abi'nin 40 yılı aşan bir çizgi serüveni var. Bu çizgilerin hem saklanması hem kataloglanması gibi bir problem vardı. Bilim ve Sanat Vakfı bunları sadece dijitalleştirmedi, aynı zamanda katalogladı ve birbirleriyle ilişkilendirdi. Kullanıcılar için çok kıymetli bir hazine ortaya çıkmış oldu” dedi. Şakar, Aycın'ın da projenin geldiği noktadan büyük memnuniyet duyduğunu aktardı.
Yeni çizerlere ilham olacak
BİSAV'ın dijitalleştirme çalışması, Hasan Aycın'ın çizgilerini bugünün araştırmacıları için erişilebilir hale getirirken, Türkiye'nin yakın dönem kültür, sanat ve yayın hafızasına da yeni bir kapı açıyor. Böylece Aycın'ın siyah beyaz çizgileri, yalnızca arşivlerde korunmuş eserler olmaktan çıkıp, üzerine çalışılabilen, izleri sürülebilen ve yeni okumalarla çoğalabilecek bir araştırma alanına dönüşüyor.
