Çin'de 12 Bin Bölüm Kapatıldı
Çin, üniversitelerde sanat, beşeri bilimler ve dil alanları başta olmak üzere tam 12 bin bölümü kaldırdı. Amaç teknoloji odaklı programlara öncelik vererek üniversiteleri, yapay zekânın şekillendireceği yeni ekonomiye geçişe uyumlu hale getirmek.
En Çok Kapatılan Bölümler
Kapatılan bölümler arasında Yönetim ve İdari Bilimler, Kamu Yönetimi ve Kamu İşleri Yönetimi, Pazarlama, Lojistik Yönetimi ve İnsan Kaynakları Yönetimi yer alıyor. Ayrıca Görsel ve Endüstriyel Tasarım, Fotoğrafçılık, Çizgi Roman/Animasyon, Radyo, Sinema ve Televizyon Yönetmenliği/Yayıncılık da kapatıldı. Mütercim-Tercümanlık (Çeviribilim), Gazetecilik, Reklamcılık, Sosyoloji ve Siyaset Bilimi de listede.
Çin'in Siyasi Yapısı ve Eğitim Reformu
Kapatılan bölümler Çin'in özel siyasi yapısıyla da ilgili. Çin'i tek bir siyasi parti, Çin Komünist Partisi (ÇKP) yönetiyor. Halk doğrudan liderini seçemiyor; Politbüro içindeki 7 kişilik 'Daimi Komite' kararları alıyor ve kendi aralarından birini lider seçiyor. Bu sistemde siyaset bilimine duyulan ihtiyaç azalıyor. Ayrıca Kamu Yönetimi de yapay zekâ algoritmalarına devrediliyor. Akıllı şehirler, sosyal kredi sistemi ve veri merkezleri sayesinde devlet bürokrasisi yazılıma dönüşüyor.
Yapay Zeka ile Değişen Meslekler
Anında çeviri yapan tercümanlara, görsel endüstriyel tasarım yapanlara, fotoğrafçılara, animasyon işleriyle uğraşanlara ve reklam tasarlayanlara zamanla ihtiyaç kalmayacak. Eğitimde de değişim yaşanıyor; Hefei şehrindeki bir ilkokulda 'Xiao An' adlı insansı robot, fen bilgisi dersinde yardımcı öğretmen olarak derslere giriyor. Hukuk sisteminde 'Xiao Zhi' adlı yapay zekâ sistemi, hâkimlerin karar mekanizmasını kontrol ediyor. Hangzhou, Pekin ve Guangzhou'daki internet mahkemelerinde e-ticaret, telif hakları ve dijital borçlanma davaları tamamen online görülüyor. İnsan hâkimin bir saatte bitireceği bir borç davasını 'Xiao Zhi' birkaç dakikada karara bağlıyor.
Yeni Bölümler ve Türkiye İçin Uyarı
Kapatılan 12 binden fazla bölümün yerine Yapay Zekâ, Robotik, Akıllı Şebeke Mühendisliği, Veri Bilimi ve Mikroelektronik gibi alanlarda 10 binden fazla yeni bölüm açıldı. Yazar, Türkiye'nin bu treni kaçırmaması için YÖK'ün hızlı ve radikal kararlar alması gerektiğini vurguluyor.
Yapay Zekaya Göre Meslek Seçimi
Üniversiteye gidecek öğrenciler artık yapay zekâyı hesaba katarak bölüm seçmeli. Küresel analizler, yapay zekâ okuryazarlığı olmayan üniversite mezunlarının işsizlik oranının kısa vadede yüzde 25'e tırmanabileceğini öngörüyor. Türkiye'de bu riskin yüzde 40'ı bulabileceği hesaplanıyor. Sadece 15 yıl önce bilgisayar programcılığı ve web tasarımı en gözde mesleklerdi; şimdi yapay zekâ bu alanlarda uzmanlaşanların yüzde 55'ini işsiz bırakacak. İdari birimler, muhasebe ve tercüme alanlarında işsiz kalma riski yüzde 40-50 arasında. Hukuk ve psikoloji alanlarında bile işsizlik yüzde 20 artacak.
Türkiye'de Yapay Zeka Entegrasyonu
Türkiye'de şirketlerin yapay zekâyı iş süreçlerine entegre etme oranı henüz yüzde 19 seviyesinde. Bu durum kısa vadede birçok mesleği koruyor ancak uzun vadede tehlike oluşturuyor. YÖK ve şirketler dönüşüme ayak uyduramazsa, beş yıl sonra mezun olacak öğrencileri zor bir piyasa bekliyor. Gelecekteki 5-10 yıl içinde Türk üniversite mezunları küresel pazarda rekabet edemeyebilir ve bu düşük ücret sarmalına sıkışmış bir işsizler ordusu yaratabilir.
