Köpeklerin insan mimiklerini okuma yeteneği hakkında bilinenler tamamen değişti. Yapılan son beyin taramaları, evcil dostlarımızın sadece mutlu ve üzgün yüzleri ayırmakla kalmadığını, korku, öfke ve üzüntü gibi karmaşık duygular arasındaki farkı da net şekilde algıladığını ortaya koydu. Sahibinin yüzündeki tek bir ifadeden ortamdaki tehdit düzeyini ve duygu durumunu çözen köpekler, insan iletişimini sanılandan çok daha derin bir seviyede takip ediyor. Araştırmacılara göre bu keşif, özellikle köpek eğitiminde ve evcil hayvanlarla kurulan günlük bağda yepyeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Köpekler Bizi Sandığımızdan Daha İyi Anlıyor
iScience dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, yapılan son çalışmalar köpek beyninin farklı türdeki üzgün insan yüzlerini birbirinden ayırabildiğini kanıtladı. Viyana Üniversitesi'nden Dr. Laura Cuaya, daha önceki davranışsal çalışmaların köpeklerin bazı insan yüz ifadelerini ayırt edebildiğini gösterdiğini, ancak bu testlerin genellikle bir olumlu ve bir olumsuz ifade olmak üzere sadece iki seçenekle sınırlı kaldığını belirtti. Bu durum, köpeklerin farklı mutlu veya üzgün yüz tiplerini ayırıp ayıramayacağı sorusunu cevapsız bırakıyordu.
Duyguları Ayırt Edebiliyorlar
Şimdi ise Cuaya ve ekibi, köpek beyninin yalnızca mutlu yüzleri diğer ifadelerden ayırmakla kalmadığını, aynı zamanda korkulu yüzleri öfkeli veya üzgün olanlardan ayırt ederek farklı olumsuz duyguları da tespit edebildiğini ortaya çıkardı. Cuaya, bu durumun köpek beyninin aynı duygu grubundaki ifadeleri ayırt edebildiğine dair ilk kanıt olduğunu dile getirdi.
MR Cihazında Yatarak İnsan Yüzlerini İncelediler
Cuaya ve ekibi bir MR tarayıcısı içinde herhangi bir kısıtlama olmadan, uyanık ve hareketsiz durmak üzere eğitilmiş evcil köpeklerle çalıştı. İlk deneyde 8 köpeğe, sahipleriyle aynı cinsiyete sahip ancak tanımadıkları kişilere ait 5 set mutlu ve 5 set nötr insan yüzü fotoğrafı gösterildi. Sonuçlar, mutlu yüzler gösterildiğinde beynin belirli bölgelerinde hareketlilik artışı olduğunu ortaya koydu. Dr. Laura Cuaya, bu alanların yüksek görsel işleme, sosyal işleme ve ödül işleme mekanizmalarıyla ilişkili olduğunu belirterek köpeklerin olumlu bir durumu işlediğini vurguladı.
Araştırmanın ilk yazarı Dr. Raúl Hernández Pérez'in duygusal yüzlerin geneline verilen tepkiyi inceleme talebi üzerine, 12 köpek ile ikinci bir çalışma yapıldı. Bu kez köpeklerin önüne mutluluk, üzüntü, korku ve öfke içeren yeni insan yüzleri çıkarıldı. Araştırmacılar, ilk deneyde belirlenen beyin bölgelerindeki aktiviteyi analiz etmek için yapay zekadan yararlandı. Analizler, bu bölgelerdeki hareketliliğin mutlu yüzleri her türlü olumsuz ifadeden ayırabildiğini, ancak olumsuz duyguların kendi arasındaki farkı çözemediğini gösterdi. Ancak ekip analiz alanını tüm köpek beynine yaydığında çarpıcı bir sonuçla karşılaştı: Beynin farklı bölümlerindeki hareketlilik sayesinde üzgün-korkulu ve öfkeli-korkulu yüzler ayırt edilebildi. Öte yandan, öfkeli ve üzgün yüzler arasında belirgin bir ayrım tespit edilemedi. Hernández, farklı olumsuz ifadelerin farklı tehdit türlerini temsil etmesi sebebiyle köpeklerde değişken tepkileri tetikleyebileceğini ifade etti.
Eğitimde Mutlu İfadeler Kullanmak Süreci Hızlandırabilir
Araştırmacılar; köpeklerin çoğunun Border Collie ırkından olması ve hepsinin davranışsal sorunu bulunmayan sağlıklı bireylerden seçilmesi gibi kısıtlamalara dikkat çekiyor. Yine de Cuaya, araştırmanın pratik sonuçlar doğurabileceğini vurguluyor. Örneğin, bir köpeği eğitirken mutluluk ifadesi sergilemenin öğrenme sürecini belirgin şekilde destekleyebileceğini belirtiyor. Çalışmada yer almayan Nottingham Trent Üniversitesinden evrim ve sosyal davranış profesörü Bridget Waller ise araştırmayı büyüleyici olarak nitelendirdi. Waller, evcilleşme sürecinin köpekleri insan davranışlarını anlamak üzere nasıl şekillendirdiğine dikkat çekerek şu ifadelere yer verdi: "Gülümsemek, sosyal etkileşimlerimizde hayati önem taşıyan ve en sık kullandığımız insan yüz ifadesidir. Bu nedenle köpeklerin bunu diğer yüz hareketlerinden ayırma konusunda özel bir yetenek geliştirmesi son derece mantıklıdır. Diğer yüz ifadelerini birbirlerinden ayırma yetenekleri ise daha az nettir ve bu durum da insan sosyal etkileşiminde bu duyguların daha nadir sergilenmesiyle örtüşmektedir."
