Bilim İnsanları Volkanların 'Gizli Dilini' Çözdü: 'Jerk' Yöntemiyle Patlama Tahmini
Bilim dünyası, volkanik patlamaları tahmin etme konusunda devrim niteliğinde bir gelişmeye imza attı. Araştırmacılar, volkanların "gizli dilini" çözen ve "Jerk" (Sarsıntı) adı verilen şaşırtıcı derecede basit bir yöntem geliştirdi. Bu yöntem, karmaşık ve pahalı istasyon ağları yerine, tek bir geniş bantlı sismometre kullanarak magmanın yeraltı hareketlerini tespit edebiliyor.
Nature Communications'ta Yayımlanan Çığır Açıcı Çalışma
Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışma, IPGP ve GFZ Helmholtz Merkezi'nden araştırmacılar tarafından gerçekleştirildi. Ekip, Réunion Adası'ndaki Piton de la Fournaise yanardağında bu sistemi 10 yıl boyunca gerçek zamanlı olarak test etti. Sonuçlar büyüleyici: Sistem, 2014-2023 yılları arasındaki 24 patlamanın %92'sini, patlamadan dakikalar ile 8 saat öncesine kadar başarıyla haber verdi.
Jerk Yönteminin Öne Çıkan Özellikleri
Bu yeni yöntem, volkan izleme teknolojilerinde önemli avantajlar sunuyor:
- Yüksek Hassasiyet: "Jerk" sinyalleri, magmanın kayaları parçalayıp yol açtığı sırada oluşan, nanometre düzeyindeki ultra küçük yer hareketlerini yakalıyor.
- Düşük Maliyet: Geniş bir sensör ağına ihtiyaç duymadan, tek bir cihazla çalışabilmesi, bütçesi sınırlı bölgeler için umut vaat ediyor.
- Yüksek Doğruluk: Patlamayla sonuçlanmayan "sahte alarm" durumlarının bile aslında magmanın yüzeye çıkamadan durduğu gerçek yeraltı hareketleri (başarısız patlamalar) olduğu kanıtlandı.
Gelecekteki Testler ve Potansiyel Etkiler
Araştırmacılar, bu yöntemi 2026 yılında İtalya'daki Etna Yanardağı'nda test etmeye hazırlanıyor. Bu teknoloji, özellikle yetersiz ekipmana sahip yanardağlarda hayat kurtarıcı bir erken uyarı aracı olabilir. Basitliği ve uygun maliyeti sayesinde, dünya genelindeki birçok aktif volkan bölgesinde uygulanma potansiyeli taşıyor.
Volkanik patlamaların tahmini, afet yönetimi ve insan güvenliği açısından kritik öneme sahip. Jerk yöntemi, bu alanda önemli bir adım olarak görülüyor ve gelecekte daha fazla testle yaygınlaşması bekleniyor.
