Sosyal Medya Platformlarının Karanlık Amacı: Veri Emperyalizmi ve Dijital Demans
Sosyal medya platformlarının kontrolsüz içerikleri ve veri toplama mekanizmaları, dünya genelinde büyük bir tehdit haline gelmiş durumda. Ülkeler, veri sızıntısı, manipülasyon ve algoritma yönlendirmeleri gibi tehlikelere karşı önlemler alırken, Türkiye'de de yeni düzenlemeler için hazırlıklar yapılıyor. Bu konuda önemli açıklamalarda bulunan Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Anabilim Dalı Başkanı ve Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, sosyal medyanın gizli amaçlarını gözler önüne serdi.
Ücretsiz Uygulamaların Gerçek Bedeli: Verilerimiz
Prof. Dr. Ali Murat Kırık, AHaber canlı yayınında yaptığı değerlendirmede, "Ücretsiz uygulamaların çalışma modeli veri toplamaya dayanıyor. Bir şey ücretsiz ise ürün siz oluyorsunuz. Bedelini verilerimizle ödüyoruz. Veriler yurt dışına gidiyor, erişim izni verdiğimiz için..." ifadelerini kullandı. Kırık, geçmişte WhatsApp'ın CIA ile işbirliği yaptığı iddialarını hatırlatarak, META platformlarında yaşanan veri sızıntılarına dikkat çekti.
"WhatsApp bize bir sözleşme dayattı 4-5 yıl önce, Facebook'ta oldu. Evet hayatımızı kolaylaştırıyor ama bunun bedelini veri olarak ödüyoruz. Bilinçli ve sorgulayıcı olmak lazım, bu artık bir paranoya değil bir gerçek dijital dünyada haklarımızı korumak önemli" diyen Kırık, kullanıcıları uyardı.
Hedefli Reklamcılık ve Siyasi Manipülasyon
Prof. Dr. Kırık, toplanan verilerin hedefli reklamcılık ve siyasi manipülasyon için kullanıldığını vurguladı. "En büyük hata şu: Verilerimizle ne olacak? Bunların hepsini topluyorlar, hedefli reklamcılık ve siyasi manipülasyon yapıyorlar. Bugün toplumun kutuplaşmasının temel sebebi bu tarz uygulamalar üzerinden veriler ve algoritmik yönlendirmedir" dedi.
Kırık, vatandaşlara şu önerilerde bulundu:
- Kullanım izinlerini kontrol edin
- Erişim izinlerini kapatın
- Gizlilik ayarlarını gözden geçirin
- Güncellemelerin neden yapıldığını okuyun
Veri Emperyalizmi ve Dijital Demans Tehlikesi
"Veri emperyalizmi dediğimiz bir süreçle karşı karşıyayız. Dijital bir faşizm ve kuşatma söz konusu, hem bizden ekonomik değer kazanıyorlar, hem de siyasi manipülasyonla toplumsal yapıyı aile yapısını hedef alıyorlar" diyen Kırık, algoritmaların WhatsApp'tan toplanan verileri Instagram ve Facebook'ta reklam olarak sunduğunu belirtti.
Kırık, "Daha sonra bakıyorsunuz fikrinize aykırı olan içerik ve davranış kalıpları önünüze gelmeye başlıyorlar. Çocuklarımız, gençlerimiz bu içeriklerin etkisinde kalıyorlar, dijital demans çağımızın en büyük hastalıklarından biri" uyarısında bulundu. Bu nedenle sosyal medyada 15 yaş altı kullanım yasağının tartışıldığını ifade etti.
Tehlike Artık Kapımızda
Prof. Dr. Ali Murat Kırık, müstehcenlik ve pedofili gibi istismar içeriklerin evlere kadar girdiğini vurgulayarak, "Burada artık tehlike geliyorum diyor. Müstehcenlik, pedofili gibi istismar içeriklerin evlerimize kadar girdiğini görüyoruz. Bu ciddi bir risktir. Vatandaşlarımız dikkat etsinler!" çağrısında bulundu. Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un da nefret söylemi ve manipülasyon konusunda benzer uyarılarda bulunduğunu hatırlattı.
Sosyal medya platformlarının kontrolsüz büyümesi ve veri toplama mekanizmaları, bireysel hakların korunması ve toplumsal yapının sağlığı açısından ciddi riskler oluşturuyor. Uzmanlar, kullanıcıların daha bilinçli ve sorgulayıcı olması gerektiğinin altını çiziyor.
