NASA'dan Tarihi İtiraf: Starliner Fiyaskosu En Ağır Kaza Kategorisine Alındı
NASA, 2024 yılında iki astronotun uzayda dokuz ay boyunca mahsur kalmasına neden olan Starliner göreviyle ilgili kapsamlı soruşturmasını tamamladı. Uzay ajansı, bu olayı görev başarısızlığının en ağır sınıflandırması olan "Tip A" kaza/olay kategorisine dahil etti. Bu karar, Starliner test uçuşunu toplamda 14 can kaybının yaşandığı Challenger ve Columbia facialarıyla aynı ciddiyet seviyesine yerleştiriyor.
Görevin Arka Planı ve Teknik Sorunlar
Temmuz 2024'te sekiz günlük bir görev için fırlatılan Sunita Williams ve Butch Wilmore, kapsüldeki arızalar nedeniyle ancak geçtiğimiz Mart ayında Dünya'ya dönebilmişti. Soruşturma raporu, hem Boeing hem de NASA cephesinde ciddi sistemsel ve yönetimsel hatalar olduğunu ortaya koyuyor. NASA yöneticisi Jared Isaacman, hataların programın başlangıcından uygulama aşamasına kadar devam ettiğini; sözleşme yönetimi, denetim eksikliği ve liderlik kararlarında zafiyetler yaşandığını belirtti.
Boeing tarafından inşa edilen uzay aracının tasarımındaki tavizlerin ve donanım yetersizliklerinin NASA tarafından tam olarak kavranmadan onaylandığı vurgulanırken, kurumun iki farklı ticari taşıma sistemini aynı anda yürütme arzusunun risk kararlarını olumsuz etkilediği ifade edildi. Uçuş öncesi ve sırasında yaşanan teknik sorunların yanı sıra, kurumsal kültürdeki bozulmalar da raporda geniş yer buldu.
Denetim Eksiklikleri ve Kurumsal Başarısızlık
Fırlatma öncesi yapılan 30'dan fazla denemenin karar yorgunluğu ve takvim baskısı yarattığı, önceki uçuşlarda tespit edilen itici motor risklerinin ise kökten çözülmek yerine geçici yamalarla geçiştirildiği tespit edildi. Görev sırasında mürettebatın dönüş seçenekleri üzerine yaşanan kurum içi anlaşmazlıkların profesyonelliğe aykırı boyutlara ulaştığı ve program savunuculuğunun güvenlik önceliklerinin önüne geçtiği belirtildi.
Görevin ardından, kontrol kaybı ve maliyetlerin "Tip A" eşiklerini çoktan aşmış olmasına rağmen, programın itibarını koruma kaygısıyla resmi bir kaza ilanı yapılmadığı ve programın başlangıçta kendi kendini denetlemeye çalıştığı ortaya çıktı. Bağımsız soruşturma heyeti, bu tutumun NASA'nın güvenlik kültürüyle bağdaşmadığı sonucuna vardı.
Geleceğe Yönelik Taahhütler
Uzay ajansı, gelecekteki görevlerde benzer hataların tekrarlanmaması ve bir güvensizlik kültürünün oluşmaması için liderlik düzeyinde hesap verebilirlik sözü vererek bu uçuşu resmen en ağır kategoriye dahil etti. Rapor; Boeing’in tasarım kusurlarını ve NASA’nın denetim eksikliğini "kurumsal bir başarısızlık" olarak tanımlıyor ve bu durumun uzay keşifleri için ciddi bir ders niteliği taşıdığını vurguluyor.
