Yerli Yapay Zeka Cosmos T1, Küresel Devlere Meydan Okuyor
Yıldız Teknik Üniversitesi bünyesindeki Cosmos ekibi, Türk teknoloji dünyasında büyük bir başarıya imza attı. Geliştirdikleri yerli yapay zeka modeli Cosmos T1, "önce düşün, sonra cevapla" prensibiyle çalışarak küresel teknoloji devlerini performans testlerinde geride bıraktı. Bu başarı, Türk mühendisliğinin yapay zeka alanındaki yetkinliğini tüm dünyaya gösterdi.
Matematiksel Akıl Yürütmede Üstün Performans
Prof. Dr. Mehmet Fatih Amasyalı öncülüğündeki akademisyenlerden oluşan Cosmos ekibi tarafından geliştirilen Cosmos T1, Türkçe matematiksel akıl yürütme testlerinde dikkat çekici sonuçlar elde etti. Model, Türkçe GSM8K veri setinde %77,41 doğruluk oranına ulaşarak, aynı testte Google'ın Gemma-2-9B modelinin %63,10 ve Meta'nın Llama-3.1-70B modelinin %66,13'lük performansını geride bıraktı.
En çarpıcı detay ise parametre verimliliği oldu. Sadece 9 milyar parametreye sahip olan Cosmos T1, 70 milyar parametreli Llama-3.1-70B modelinden daha yüksek performans gösterdi. Bu durum, modelin kendisinden yaklaşık sekiz kat büyük modellerle rekabet edebilecek seviyeye ulaştığını kanıtladı.
Veri Güvenliği İçin Çevrimdışı Çalışma İmkanı
Cosmos T1'in en önemli avantajlarından biri, veri güvenliğine hassas kurumlar için sunduğu esneklik. Model, Hugging Face platformu üzerinden açık ağırlıklı olarak erişime açıldı ve kullanıcıların kendi bilgisayarlarına kurup çevrimdışı çalıştırabilmelerine olanak tanıyor.
Prof. Dr. Amasyalı, bu özelliğin önemini şu sözlerle vurguladı: "Birçok sektör, özellikle sağlık ve savunma sanayi gibi alanlarda verilerini dışarıyla paylaşmak istemiyor. Cosmos T1 ve diğer modellerimiz, firmaların kendi makinelerinde kurup özgürce kullanabileceği şekilde tasarlandı. Bu sayede güvenlik riskleri ortadan kalkıyor."
"Düşünen" Modelin Teknik Üstünlüğü
Cosmos T1'in temel farkı, Google'ın Gemma 2 modeli üzerine inşa edilmiş olmasına rağmen Türkçe dil işleme ve düşünce süreci açısından büyük iyileştirmeler içermesi. Prof. Dr. Amasyalı, "thinking" (düşünen) model yaklaşımının performansı nasıl artırdığını şöyle açıkladı:
- Gemma 2 modeli soru sorulduğunda direkt cevap verirken
- Cosmos T1 önce bir düşünce süreci geliştiriyor
- Ardından cevap üretme aşamasına geçiyor
- Bu metodoloji, matematiksel akıl yürütmede çok daha yüksek doğruluk oranları sağlıyor
Bu teknik geliştirmeler sayesinde Cosmos T1, kendisinden üç kat büyük modellerle yarışabilecek seviyeye ulaştı. Prof. Dr. Amasyalı, başarının arkasındaki faktörleri şöyle özetledi: "Sağlam bir ekiple ve büyük bir motivasyonla bu çalışmaları gerçekleştirdik. TÜBİTAK'ın projelerimizi desteklemesi en büyük motivasyon kaynağımızdı. Geliştirme ve Türkçe iyileştirme maliyetlerini karşılayarak, firmaların bu modelleri kendi süreçlerine entegre etmelerini kolaylaştırdık."
Yapay Zeka Ekosistemine Türk Katkısı
Cosmos T1'in başarısı, Türkiye'nin yapay zeka alanındaki potansiyelini gözler önüne serdi. Modelin zincirleme akıl yürütme (chain-of-thought reasoning) yaklaşımıyla Türkçe matematik problemlerini çözebilmesi, özellikle eğitim ve araştırma alanlarında büyük fırsatlar sunuyor.
Yerli yapay zeka geliştirme çabalarının önemi her geçen gün artarken, Cosmos T1 gibi başarılar hem teknoloji transferi maliyetlerini düşürüyor hem de ulusal veri güvenliğini güçlendiriyor. Bu gelişme, Türk araştırmacıların küresel yapay zeka yarışında önemli bir konuma geldiğinin göstergesi olarak değerlendiriliyor.
