Yapay Zekâ Müzikte Dijital Hırsızlık Tehdidi: Ulusal Çalıştay İstanbul'da Toplanıyor
Türkiye, yapay zekânın müzik sektöründe yol açtığı dijital hırsızlık sorununa karşı harekete geçti. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın öncülüğünde, müzik meslek birliklerinin hazırladığı programlar, 1 Nisan'da İstanbul'da gerçekleştirilecek 'Ulusal Yapay Zekâ Çalıştayı'nda ele alınacak. MSG (Musiki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği) Başkanı sanatçı Ferhat Göçer, çalıştay öncesinde yaptığı açıklamalarda, sektörün karşı karşıya olduğu tehditleri ve alınacak önlemleri detaylandırdı.
Dijital Hırsızlık ve Telif İhlalleri Artıyor
Yapay zekâ modellerinin milyonlarca telifli şarkıyı izinsiz dinleyerek algoritmik ürünler oluşturması, müzik sektöründe dijital hırsızlık endişelerini artırıyor. Ferhat Göçer, bu durumu "2000'li yılların başındaki dijital dönüşümün yanında küçük bir artçı şok gibi kalıyor" ifadeleriyle değerlendirerek, mevcut teknolojik depremin çok daha büyük olduğunu vurguladı. Algoritmik ürünlerin müziği tek tipleştirme riski ve telif hakları ihlalleri, sektörün en önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
Avrupa Birliği Sıkı Kurallar Getirdi
Avrupa Birliği, yapay zekâyla müzik üretimine yönelik katı düzenlemeleri hayata geçirdi. 2024'te yürürlüğe giren ve 2026 itibarıyla tam uygulanacak kurallar şunları içeriyor:
- Yapay zekâ ürünlerinin yapay olduğunun açıkça belirtilmesi zorunluluğu
- Ses dosyalarına dijital izler eklenmesi
- Sistematik telif ihlali yapan sistemlerin sıkı denetime tabi tutulması
- Kurallara uymayan şirketlere küresel cirolarının %7'sine kadar para cezası uygulanması
Çalıştayın Hedefleri ve Beklentiler
Ferhat Göçer, iki gün sürecek çalıştayda dünyanın dört bir yanından uzmanlar, hukukçular, akademisyenler ve sanatçılarla bir araya gelineceğini belirtti. Temel hedefin, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda yapılması gereken düzenlemelere dair somut öneriler geliştirmek olduğunu ifade eden Göçer, şunları kaydetti:
"Yapay zekâ, günümüzde yaratıcı sektörlerin en temel sorunsalı haline geldi. Bu teknolojiye yönelik yaklaşımlar keskin bir biçimde ayrışıyor. Çalıştay sonunda, yaratıcı endüstrileri koruyan ortak bir zeminde buluşacağımıza inanıyoruz."
Şeffaflık ve Denetim Mekanizmaları Geliştiriliyor
Çalıştayın en kritik hedeflerinden biri, yapay zekâ marifetiyle oluşturulan ürünlerin kontrol ve lisans altına alınması için yasal zemin oluşturmak. Göçer, geliştirdikleri sistemler sayesinde bir ürünün yüzde kaçının yapay zekâ çıktısı olduğunu ve hangi eserlerden esinlendiğini anında raporlayabileceklerini açıkladı. Bu iz sürme yöntemiyle sanatın kaynağını koruma altına almayı ve haksız kazancın önüne geçmeyi hedeflediklerini vurguladı.
Dinleyiciler Şeffaflık Talep Ediyor
Yapılan araştırmalar, dinleyicilerin %70'inin dinlediği eserin kaynağını sorgulamaya başladığını ortaya koyuyor. Göçer, dinleyicilerin büyük çoğunluğunun talep ettiği bu şeffaflığı sağlamanın sektörel bir ödev olduğunu belirterek, "Şeffaflık, sanatçıyla dinleyici arasındaki sarsılan güven bağını yeniden inşa etmenin tek yoludur" dedi.
Spotify ile İlişkilerde Olumlu Gelişmeler
Ferhat Göçer, dijital platformlarla yürütülen ilişkilerde olumlu gelişmeler yaşandığını ifade etti. Spotify yetkililerinin 26 Şubat'ta Türkiye'ye dördüncü ziyaretlerini gerçekleştireceğini belirten Göçer, yerel bir ofis açılması ve koordineli çalışma konusunda büyük mesafe kat edildiğini açıkladı. Aynı kurumsal temelin Apple ve YouTube gibi diğer platformlarda da tesis edilmesinin hedeflendiğini söyledi.
Telif Gelirlerinde Tarihi Artış
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın açıkladığı verilere göre, 2025'te 3 milyar lira telif toplandı. Göçer, bu rakamları geçmiş dönemlere oranla mucizevi olarak nitelendirilebilecek bir başarı olarak değerlendirdi. Başarının arkasındaki temel itici gücün, bakanlığın kararlı tutumu ve meslek birlikleriyle oluşturduğu sinerji olduğunu vurguladı.
Ulusal Yapay Zekâ Çalıştayı, Türkiye'nin yapay zekâ ve telif hakları konusunda dünyaya örnek teşkil edecek bir projenin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Sektör paydaşları, çalıştay sonucunda ortaya çıkacak öneri paketinin, dijital hırsızlıkla mücadelede önemli bir adım olacağına inanıyor.
