Meta'nın Dijital Klon Patenti: Ölüm Sonrası Sosyal Medya Varlığı Tartışması
Business Insider'ın haberine göre, Meta şirketine Aralık 2025'te verilen bir patent, büyük dil modelleri kullanılarak bir kullanıcının sosyal medya davranışlarının "simüle edilmesini" öngörüyor. Patent belgesinde, yapay zekanın; yorum yapma, beğenme, mesajlara yanıt verme gibi faaliyetleri, kullanıcı adına sürdürebileceği açıkça ifade ediliyor.
Kullanıcı Uzak Kaldığında veya Vefat Ettiğinde Devreye Girecek
Patent metninde, bu sistemin kullanıcının uzun süre sosyal medyadan uzak kalması ya da hayatını kaybetmesi durumunda devreye girebileceği belirtiliyor. "Kullanıcının vefat etmesi durumunda, platforma bir daha dönme ihtimali olmadığı için etkiler daha kalıcı ve ağırdır" ifadeleri dikkat çekiyor. Patent başvurusunun ana yazarı olarak Meta'nın CTO'su Andrew Bosworth gösteriliyor.
Meta sözcüsü konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Bu örnekle ilgili şu aşamada ilerleme planımız bulunmuyor. Patent almak, bu teknolojinin mutlaka uygulanacağı anlamına gelmez" dedi. Ancak bu açıklama, teknolojinin potansiyelini ortadan kaldırmıyor.
Dijital Klon Tartışması ve Etik Sorunlar
Patente göre sistem, kullanıcının geçmiş paylaşımları, yorumları ve etkileşimleri üzerinden eğitilerek dijital bir "klon" oluşturabiliyor. Bu dijital klon, başkalarının içeriklerine yanıt verebiliyor ve hatta video ya da sesli görüşmeler simüle edebiliyor.
Meta, bu teknolojinin özellikle içerik üreticileri veya uzun süreli dijital molalar veren kullanıcılar için faydalı olabileceğini savunuyor. Ancak uzmanlar, vefat eden kişilerin dijital olarak "taklit edilmesinin" ciddi etik ve hukuki sorunlar doğurabileceği görüşünde birleşiyor.
Uzmanlardan Etik ve Hukuki Uyarılar
Birmingham Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde görev yapan Prof. Edina Harbinja, bu tür teknolojilerin yalnızca teknik değil, aynı zamanda sosyal ve felsefi sorunlar da barındırdığını vurguladı. Harbinja, "Bu mesele, dijital miras, mahremiyet ve yas süreci gibi çok hassas alanlara dokunuyor" değerlendirmesinde bulundu.
Virginia Üniversitesi'nden sosyoloji profesörü Joseph Davis ise bu tür uygulamaların yas sürecini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor. Davis, "Yasın en önemli aşamalarından biri kaybın kabullenilmesidir. Ölüleri dijital olarak 'geri getirmek' bu süreci karmaşık hale getirebilir" dedi.
Meta'nın Dijital Miras Çalışmaları ve Geçmiş Adımlar
Meta'nın dijital miras konusundaki çalışmaları yeni değil. Facebook, yaklaşık 10 yıl önce kullanıcıların ölüm sonrası hesaplarını yönetmesi için "miras kişisi" belirlemesine imkân tanımıştı. Şirketin CEO'su Mark Zuckerberg, 2023'te podcaster Lex Fridman'a verdiği röportajda, vefat eden kişilerin sanal avatarlarıyla etkileşim fikrine değinmişti.
Daha önce Microsoft da vefat eden kişileri simüle edebilen bir yapay zeka sohbet botu için patent almıştı. Uzmanlara göre Meta'nın bu alandaki adımı, "yas teknolojileri" olarak adlandırılan bu alanın ana akım teknoloji dünyasında daha fazla yer bulacağının işareti olarak yorumlanıyor.
Bu gelişmeler, teknolojinin insan yaşamına ve ölüm sonrası süreçlere nasıl entegre olacağı konusunda derin tartışmaları beraberinde getiriyor.
