Yapay Zeka Sahte Anılar Oluşturuyor: Gerçekleşmemiş Olayları Hatırlıyor Olabilirsiniz
Yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesi, hayatımızı kolaylaştırırken yeni riskleri de beraberinde getiriyor. Özellikle üretken yapay zeka modelleri aracılığıyla oluşturulan sahte video ve görseller, dezenformasyonun yanı sıra bireylerin hiç yaşamadıkları olayları gerçekmiş gibi anımsamasına neden olarak "sahte hatıra"lar yaratıyor. Bu durum, hafıza güvenilirliği ve ruh sağlığı açısından ciddi tehditler oluşturuyor.
Günde 34 Milyon Yeni Görsel Üretiliyor
Güncel verilere göre, yapay zeka modelleri aracılığıyla günde yaklaşık 34 milyon yeni görsel oluşturuluyor. 2022'den bu yana ise 15 milyar sahte görselin üretildiği tahmin ediliyor. Sosyal medya platformlarında paylaşılan görsellerin yaklaşık yüzde 71'inin yapay zeka tarafından üretildiği belirtilirken, TikTok gibi platformlarda 1,3 milyardan fazla yapay zeka etiketli video bulunuyor. Bu içeriklerin yaygınlaşması, "çarpıtılmış hatıra" riskini önemli ölçüde artırıyor.
MIT Araştırması: Sahte Anılar İki Kat Arttı
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) Media Lab tarafından yürütülen bir çalışmada, yapay zeka ile düzenlenmiş görsel ve videolara maruz kalan katılımcıların, diğerlerine kıyasla yaklaşık iki kat daha fazla sahte anı oluşturduğu tespit edildi. Katılımcılar, gerçekte yaşanmamış olaylara ilişkin ayrıntılı ve tutarlı anılar hatırladılar ve bu sahte hatıralara yüksek düzeyde güven duydular. Uzmanlar, bu durumun beynin görsel bilgiyi "güçlü ve güvenilir bir kaynak" olarak değerlendirmesiyle ilişkili olduğunu vurguluyor.
Prof. Loftus: "İnsanların Hafızasına Yeni Şeyler Eklemek Mümkün"
ABD'deki California Üniversitesi Irvine Kampüsü'nden psikolog Prof. Elizabeth Loftus, yapay zeka ile üretilen görüntü ve videoların insanların anılarını çarpıtabileceğini, hatta zamanla gerçekmiş gibi hatırlamalarına yol açabileceğini ifade etti. Loftus, "İnsanların hafızasına yeni şeyler eklemek, mevcut anıları değiştirmek ya da bozmak mümkün." dedi. Ayrıca, sosyal medyanın sahte bilgilerin paylaşılmasını kolaylaştırdığını ve bu durumun daha fazla insanı etkilediğini belirtti.
Görsellerin Etkisi Metinlere Göre Daha Güçlü
Polonya'daki Sosyal Ve Beşeri Bilimler Üniversitesi'nden Dr. Magdalena Kekus, yapay zeka tarafından oluşturulan görüntülerle gerçek görüntüler arasındaki farkı ayırt etmenin giderek zorlaştığını söyledi. Kekus, beynin görüntüleri daha hızlı işlediğini ve görsellerin metne kıyasla daha güçlü etkiye sahip olduğunu kaydetti. "Görüntüler, insanlara daha fazla gerçeklik, doğrudanlık ve tasvir edilen olaylara tanıklık ediyormuş hissi verebilir." diyen Kekus, bu durumun sahte anıların kalıcı hale gelmesine neden olabileceğini vurguladı.
Hafıza Yanılabilir, Farkında Olun
Dr. Kekus, insanların hafızayı bir kamera gibi gördüklerini ancak bunun doğru olmadığını belirtti. Belleğin yeniden yapılandırıcı olduğunu ve bir anının her hatırlandığında beynin onu yeniden oluşturduğunu ifade eden Kekus, "Zihnimiz, değişmez olduğuna inandığımız anıları bile çarptırabilir. Buradaki mesele, hafızaya güvenmemek değil onun yanılabilir olduğunun farkında olmak." şeklinde konuştu. Uzmanlar, özellikle çocuklar ve sosyal medyada çok zaman geçiren bireylerin bu risklere karşı daha dikkatli olması gerektiğini vurguluyor.
