Bahçe sezonunun açıldığı şu günlerde, fide tezgahlarının en çok satanlarından biri sarmaşık. Hızlı büyür, duvar diplerini ve çıplak toprağı kısa sürede yeşile boğar. Üstelik fazla bakım gerektirmez, bu nedenle çoğu kişi onu zararsız sayar. Oysa House Digest'in verdiği bilgilere göre, yoğun yayılan yer örtücü bitkiler hiç istenmeyen bir misafiri bahçeye davet edebiliyor.
Asıl sorun bitkide değil, yapraklarının altındaki ortamda
Sarmaşık zehirli bir bitki değildir. Yılanı kokusuyla ya da başka bir özelliğiyle çağırmaz. Sorun, yere yayıldıkça altında biriktirdiği ortamda ortaya çıkar. Kalın bir sarmaşık örtüsü zemine güneş geçirmez. Toprak gün boyu gölgede, nemli ve havasız kalır. Yaprakların altı zamanla serin ve rutubetli bir kata dönüşür. Fareler, sıçanlar ve çeşitli böcekler tam da böyle yerleri sever. Yağmurdan, sıcaktan ve yırtıcıdan korunabilecekleri hazır bir saklanma alanı bulurlar burada.
Yılanı bahçeye getiren de işte bu kalabalıktır. Yılan, sarmaşığın ya da gölgenin değil avının peşindedir. Kemirgen ve böcek nüfusunun yoğunlaştığı bir yer, onun için dolu bir sofra demektir. Üstelik o sık örtü, yılana hem avlanırken hem saklanırken birebir gizlenme imkanı verir. Yani yoğun örtü önce kemirgeni çeker, kemirgen de yılanı getirir.
Aynı tuzak başka bitkilerde de kurulabilir
Bu sorun yalnızca sarmaşığa özgü değildir. Toprağı benzer şekilde kapatan her yoğun bitki aynı riski taşır. Pampas otu bunların başında gelir. Şık görünür, bahçeye doku katar ama dibinde kalın ve nemli bir taban oluşturur. Yere yayılan diğer sık yer örtücüler ve sürekli ıslak kalan çalı kümeleri de aynı kapıya çıkar. Hepsinde ortak olan şudur: zemine inen ışığı ve havayı kesip altlarında saklı, rutubetli bir kat bırakmaları.
Bahçe bunun yerine ne kazanır?
Yılanların hoşlanmadığı, üstelik bahçeye koku ve görünüm katan bitkiler de vardır. Limonotu ve vetiver bunlardan ikisidir. Limonotunun yapraklarındaki güçlü narenciye kokusu, yılanların hassas koku alma sistemini rahatsız eder ve çoğu yılan bu kokunun yoğun olduğu alandan uzak durur. Vetiver de hem köküyle hem kokusuyla benzer biçimde caydırıcıdır. İkisi de Türkiye ikliminde, özellikle ılıman ve güneşli bölgelerde yetişir. Sarmaşık gibi toprağı boğmaz ve dipte rutubet hapsetmezler. Yani hem yer örtme ihtiyacını görür hem de zemini kemirgene barınak yapmazlar.
Zaten sarmaşık diktiyseniz ne yapmalı?
Bahçenizde yıllardır sarmaşık varsa her şeyi söküp atmak gerekmez. Önemli olan, altındaki o nemli ortamı dağıtmaktır. Sarmaşığı düzenli budayıp seyrekleştirin ki tabanına hava ve ışık girsin. Çevredeki çimi de kısa tutun. Uzun otlar yer örtücüyle birleşince saklanma alanı iyice genişler. Sulamadan sonra dipte biriken durgun suyu ortadan kaldırmak da önemlidir çünkü nem azaldıkça kemirgen de uzaklaşır. Bahçe kenarındaki taş, kütük ve kuru yaprak yığınları da sarmaşığın altı kadar elverişli barınaklar olduğundan onları dağıtmakta fayda vardır. Sonuçta temiz ve havadar tutulan bir bahçe, kemirgeni de yılanı da kendinden uzak tutar.
