Yargıtay'ın hafta tatili günlerinin yıllık izin süresinden sayılmayacağına ilişkin kararı, izin sistematiğinde kritik bir değişikliğe yol açtı. Bu kararla birlikte milyonlarca çalışanın merak ettiği kullanılmayan izin parası, izin süreleri ve hesaplama yöntemleri yeniden gündeme geldi. İşte detaylar...
Yıllık İzin Ne Zaman Hak Edilir?
Çalışanlar, işe başladıkları tarihten itibaren deneme süresini de içeren bir yıllık çalışma süresini doldurduklarında yıllık izin hakkı kazanır. Bir yıldan az süre çalışanların yıllık izin hakkı bulunmamaktadır.
Yıllık İzin Süreleri Ne Kadar?
Yıllık izin süresi, kıdem süresi ve yaşa göre değişiklik gösterir. 1-5 yıl arası çalışanlar 14 gün, 5-15 yıl arası 20 gün, 15 yıl ve üzeri ise 26 gün izin kullanabilir. 18 yaş ve daha küçük yaştakiler ile 50 yaş ve üzerindeki çalışanların yıllık izin süresi 20 günden az olamaz.
Memurların Yıllık İzin Süresi
Hizmet süresi 10 yıla kadar olan memurlar 20 gün, 10 yıl ve üzeri olanlar ise 30 gün yıllık izin kullanır. Öğretmenler yaz tatili süreleri içinde izin hakkını kullanır. Radyoaktif alanlarda çalışanlara her yıl yıllık izne ek olarak 1 ay daha sağlık izni verilir. Memurlar iki yıllık izin süresini birleştirerek kullanabilir ve memurların izinli olduğu cumartesi ve pazar günleri yıllık izin hesabına dahil edilir.
Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Çalışanın vefatı veya işten ayrılması halinde kullanılmayan yıllık izin karşılığı ücretler, son brüt maaş esas alınarak hesaplanır. Hesaplama yapılırken SGK işsizlik ve işçi primleri, gelir ve damga vergisi kesintileri hesaba katılır.
Yıllık İzin Sonraki Yıllara Devreder mi? Bölünebilir mi?
Anayasa'ya göre yıllık izin hakkı işçinin dinlenmesi esasına dayalıdır ve çalışırken asla ücrete dönüştürülemez. Çalışanlar tarafından yıllık ücretli izinler yıl içinde kullanılmaması halinde bir sonraki yıla devreder. Yıllık izinler bölünerek kullanılabilir. Çeşitli nedenlerle kullanılamayan izinlerin iptali veya yok sayılması söz konusu olamaz.
Yıllık İzin Kullandırılmazsa Çalışana Fesih Hakkı Doğar mı?
Evet, haklı fesih hakkı doğar. Yıllık izin kullanımının işveren tarafından iyi niyet kuralına uymayarak kötüye kullanılması halinde çalışan yasal hakkını kullanır. İstifa veya hangi sebeple olursa olsun iş sözleşmesinin feshi durumunda, kullanılmayan yıllık izin süreleri son brüt maaş üzerinden hesaplanarak hak sahibine ödenir.
Hafta Tatilleri ile Resmi Tatiller Yıllık İzin Kapsamında Sayılır mı?
Hayır. Bu konuda Yargıtay kısa süre önce tarihi bir karara imza atarak bu konudaki tartışmalara nokta koydu. Hafta tatilleri ve resmi tatiller yıllık izin süresinin hesabına katılmayacak.
Cumartesi Günleri Yıllık İzin Süresine Dahil midir?
Bu konu soru işaretleri barındırmaktadır. İş Kanunu'na göre cumartesi günleri iş günüdür. Bu nedenle cumartesi günleri yıllık izin içinde değerlendirilebilir. Ancak çalışanlar için sadece cumartesi ve pazar günleri hafta tatili değildir. Çalışanların haftalık çalışma süresi 45 saattir. Tatil gününün illa hafta sonu olması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır.
İhbar Süresi Boyunca Yıllık İzin Kullandırılır mı?
İş akdinin işveren tarafından sonlandırılması halinde ihbar süresinde yıllık izin süresi kullandırılamaz. Kullandırılırsa işveren ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır. İşverenin yıllık izne karşılık gelen parayı ödemek yerine yıllık izin kullandırmak istemesi halinde, izin süresi kadar ihbar süresi uzar.
Çalışan Zorla Yıllık İzne Çıkarılabilir mi?
Evet. Yıllık izni kullandırma yükümlülüğü işverendedir. Çalışan yıllık iznini kullanmak istemezse, işveren çalışanı yıllık izne çıkarabilir. Ancak işveren çalışanı ücretsiz izne çıkarmaya zorlayamaz. Çalışanın rızası dışında ücretsiz izne çıkarma girişimi haklı fesih doğurur.
Yıllık İzin Kullanırken Rapor Alınırsa İzin Süresi Uzar mı?
Yıllık iznin kullanıldığı sırada hastalık nedeniyle alınan rapor, izni yıllık izin süresinden düşülemez. İşveren, rapor izni nedeniyle yıllık izin süresini ileri bir tarihte kullandırır.
Mevsimlik ve Ev Hizmetlerinde Çalışanların İzin Hakkı Var mı?
Mevsimlik işçiler için en az 1 yıllık aynı işverene bağlı olarak çalışma koşulu sağlanamadığından yıllık izin hakkı doğmaz. Yıllık izin konusunda kısmi süreli çalışanların tam süreli olarak çalışanlardan farkı yoktur. Süresiz olarak ev hizmetlerinde 10 günden fazla çalışan geçici işçilerin başka bir iş kapsamında çalışması yok ise ödünç veren işveren olan özel istihdam büroları bir yıllık süre sonunda çalışanlara yıllık izin verir.
Gazeteciler Yılda Kaç Gün İzin Kullanır?
Günlük süreli yayında çalışan gazeteciler (en az bir yıl çalışmış olma şartıyla) yılda 4 hafta izin hakkına sahip olur. 10 yıldan fazla kıdeme sahip gazeteciler 6 hafta izin kullanır. Haftalık, 15 günlük ve aylık periyotlarla yayınlanan bir gazete veya dergide çalışanlara ise her 6 aylık çalışma dönemi için 2 hafta izin verilir.
