Bir zamanlar altın değerinde olan ve imparator sofralarının vazgeçilmezi olan liçi, Türkiye'de yalnızca Mersin'de hasat ediliyor. Dalından koparıldığı an bozulmaya başlayan bu egzotik meyve, Akdeniz'in ılıman ikliminde tutunmayı başardı.
Liçinin Tarihi: İmparatorlukların Gözdesi
Liçinin hikayesi iki bin yıl önce Çin'de başlıyor. Han Hanedanı döneminde, güneydeki Guangdong bölgesinde yetişen taze liçi, imparatorluk sarayına haraç olarak gönderilirdi. Talebin yüksek olması ve mesafenin uzunluğu nedeniyle, bu meyveyi vaktinde başkente taşımak için hızlı atlı kurye hatları kuruldu. Daha sonra Tang döneminde, İmparator Xuanzong'un gözdesi Yang Guifei'nin liçiye olan düşkünlüğü yüzünden aynı koşturmaca tekrarlandı. Rivayete göre, meyvenin tazeliğini koruması için atlar birbiri ardına değiştirilir, çoğu yolda telef olurdu. Bu nedenle liçi, Çin'de 'aşk meyvesi' olarak anılır.
Altın Değerindeki Meyvenin Sırrı
Liçinin bu kadar değerli olmasının sebebi, dalından koparıldığı an olgunlaşmayı bırakıp tazeliğini kaybetmeye başlamasıdır. Parlak kırmızı kabuğu birkaç gün içinde matlaşır ve kahverengiye döner. Soğutma teknolojisinin olmadığı bir çağda, tazesini imparatora ulaştırmanın tek yolu hızdı. Bu yüzden atlı ulaklar gece gündüz durmadan yol alırdı.
Mersin'de Tutunmasının Nedeni
Liçi tropik bir meyve olmasına rağmen oldukça hassastır. Dona dayanamaz, kışın sıcaklık belli bir eşiğin altına düşerse ağaç ölür. Ayrıca olgunlaşma döneminde yüksek nem ister. Türkiye'de bu iki şartı aynı anda sağlayan tek bölge Mersin'in kıyı şeridi, özellikle Erdemli ve çevresidir. Akdeniz'in ılıman kışı dona izin vermez, deniz nemi ise yazları uygun hale getirir. Yıllarca süren deneme üretimlerinin ardından liçi burada tutundu ve bölgenin narenciye deposuna tropik bir misafir daha eklendi.
Liçinin Tadı ve Besin Değeri
Kabuğu soyulduğunda şeffaf, beyaz ve sulu bir et ortaya çıkar. Tadı tatlı üzümle gül suyu arasında, hafif çiçeksi bir kokuya sahiptir. Ortasında tek ve iri bir çekirdek bulunur; bu çekirdeği fark etmeden ısırmamak gerekir. Küçük olmasına rağmen besin değeri yüksektir; bir avuç liçi, günlük C vitamini ihtiyacının önemli bir kısmını karşılar.
1 Temmuz itibarıyla Mersin'de başlayan liçi hasadı, birkaç hafta sonra manav tezgahlarında yerini alacak. Bu eşsiz meyvenin tadına varmak isteyenler için kaçırılmayacak bir fırsat.
