Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, Türkiye'nin çocuk nüfus oranı yüzde 26,5 olarak belirlendi. Bu oran, Avrupa Birliği (AB) üyesi 27 ülkenin ortalaması olan yüzde 18'in oldukça üzerinde. Türkiye, bu veriyle AB ülkeleri arasında en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ülke konumunda.
TÜİK verileri ne söylüyor?
TÜİK'in 2023 yılına ait "İstatistiklerle Çocuk" raporuna göre, Türkiye'de 0-17 yaş grubundaki çocuk nüfusu 22 milyon 876 bin 798 kişi olarak kaydedildi. Toplam nüfus içindeki payı yüzde 26,5 olan bu oran, son 10 yılda düşüş eğilimi gösterse de AB ortalamasının oldukça üzerinde seyrediyor. 2013 yılında bu oran yüzde 29,8 iken, 2018'de yüzde 28,4'e gerilemişti.
AB ülkeleriyle karşılaştırma
AB ülkeleri arasında en yüksek çocuk nüfus oranına sahip ülkeler İrlanda (yüzde 23,6), Fransa (yüzde 21,4) ve İsveç (yüzde 21,1) olarak sıralanırken, en düşük oranlar İtalya (yüzde 15,4), Portekiz (yüzde 15,8) ve Malta'da (yüzde 16,1) görüldü. Türkiye'nin oranı, AB ülkelerinin tamamından daha yüksek.
Uzmanlardan değerlendirme
Nüfus uzmanı Prof. Dr. Ahmet İçduygu, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Türkiye'nin genç nüfus yapısı, ekonomik ve sosyal politikalar açısından hem fırsat hem de zorluklar sunuyor. Çocuk nüfusun yüksek olması, eğitim, sağlık ve istihdam alanlarında daha fazla yatırım gerektiriyor" dedi. İçduygu, ayrıca doğurganlık hızındaki düşüşe dikkat çekerek, "Uzun vadede bu oranın AB ortalamalarına yaklaşması beklenebilir" ifadelerini kullandı.
Bölgesel farklılıklar
Türkiye'de çocuk nüfus oranı bölgelere göre önemli farklılıklar gösteriyor. Güneydoğu Anadolu Bölgesi yüzde 34,2 ile en yüksek çocuk nüfus oranına sahipken, Batı Marmara Bölgesi yüzde 19,8 ile en düşük orana sahip. Bu farklılık, göç, ekonomik gelişmişlik ve doğurganlık hızı gibi faktörlerden kaynaklanıyor.
Ekonomik ve sosyal etkiler
Yüksek çocuk nüfus oranı, Türkiye'nin iş gücü piyasasında genç nüfus avantajını koruduğunu gösteriyor. Ancak bu durum, eğitim ve sağlık harcamalarının artmasına da neden oluyor. TÜİK verilerine göre, çocukların eğitim harcamaları 2022'de bir önceki yıla göre yüzde 42 artarak 234 milyar liraya ulaştı. Benzer şekilde çocuk sağlığı harcamaları da yüzde 38 artışla 89 milyar lira oldu.
Gelecek projeksiyonları
TÜİK'in nüfus projeksiyonlarına göre, Türkiye'nin çocuk nüfus oranının 2030'da yüzde 24,5'e, 2040'ta ise yüzde 22,3'e gerilemesi bekleniyor. Bu düşüş, doğurganlık hızındaki azalma ve yaşlanan nüfus yapısıyla ilişkilendiriliyor. Uzmanlar, bu eğilimin sürmesi halinde Türkiye'nin AB ortalamasına yaklaşacağını ancak kısa vadede hala yüksek bir orana sahip olacağını belirtiyor.
Uluslararası karşılaştırmalar
Dünya genelinde çocuk nüfus oranı en yüksek ülkeler Afrika kıtasında yer alırken, Nijer yüzde 56,6 ile ilk sırada. Türkiye, bu alanda gelişmekte olan ülkeler arasında orta sıralarda bulunuyor. AB ülkeleriyle kıyaslandığında ise Türkiye'nin oranı, en yüksek AB ülkesi olan İrlanda'nın bile yaklaşık 3 puan üzerinde.
