İstanbul'da bu yıl ikinci kez düzenlenen Türk Askeri Tarih Kongresi, 'Yeniçeriliğin Kaldırılışının 200'üncü Yılında Yeniçeri Ocağı ve Yeniçeriler' temasıyla gerçekleştirildi. Kongrenin kapanış toplantısında önemli açıklamalar yapıldı.
Kongrenin Kapanışında Prof. Dr. Gültekin Yıldız'ın Değerlendirmeleri
Kongre sonunda kapanış konuşmasını yapan Milli Savunma Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gültekin Yıldız, Yeniçerilerin dünya tarihinde iz bırakmış seçkin bir ordu olduğunu belirterek, batı kaynaklarında korkulan ve takdir edilen bir kurum olarak görüldüğünü ifade etti. Yıldız, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılışının 200. yılında yapılan araştırmaların, belgelerin ve evrakların imha edilmesi nedeniyle büyük çabalar sonucu arşivlerden elde edildiğini söyledi.
Kongre Detayları ve Katılımcılar
Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) Fatih Harp Tarihi Araştırmaları Enstitüsü (Fatih HATEN), Türk Askeri Tarih Komisyonu ve Türk Tarih Kurumu iş birliğiyle düzenlenen kongre, MSÜ'nün Beşiktaş'taki yerleşkesinde yapıldı. Kongrenin ilk gün oturumuna MSÜ Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu, Türk Tarih Kurumu Başkanı Yüksel Özgen, MSÜ Fatih Harp Tarihi Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Bünyamin Kocaoğlu, akademisyenler ve öğrenciler katıldı.
Yeniçeri Ocağı'nın Tarihsel Süreci
İki gün süren kongrede, 200 yıl önce 15 Haziran 1826'da kaldırılan Yeniçeri Ocağı'nın Osmanlı zaferlerindeki rolü ve isyanları ele alındı. Prof. Dr. Erhan Afyoncu, Yeniçeri Ocağı'nın zamanla Osmanlı zaferlerinde önemli rol oynarken isyanlarıyla anılan bir grup haline geldiğini, Kapıkulu isyanlarının devlet otoritesinin zayıf olduğu dönemde, özellikle 18. yüzyıldaki askeri reformların önündeki en büyük engellerden biri olduğunu kaydetti.
Osmanlı İmparatorluğu'nda merkezi bir askeri zümre olan Yeniçeriler, aynı zamanda merkezi otoriteyle çatışmayı da beraberinde getirdi. 36 Osmanlı padişahından 12'si, Yeniçeri veya askeri isyanlar sonucu tahttan indirildi. En son Maçin'de III. Selim zamanında ordunun cepheyi bırakıp gelmesiyle III. Selim, Nizam-ı Cedid ile yeni bir düzen kurmak istedi ancak bu hayatına mal oldu. Tahta çıkan II. Mahmut, Alemdar Mustafa Paşa'nın öldürülmesi üzerine soğukkanlı hareket ederek hazırlık yaptı ve 15 Haziran 1826'da Yeniçeri Ocağı ortadan kaldırıldı.
Yerli ve Yabancı Akademisyenlerin Katkıları
Kongreye yerli ve yabancı 73 akademisyen ve araştırmacı katıldı. Osmanlı Arşivleri ile yurt dışındaki makale ve haberlerden oluşan kaynakların bildirimleri sunuldu. Kongrenin sonuç bildirgesini Prof. Dr. Gültekin Yıldız, oturum başkanı Ahmet Önel, Rhoads Murphey ve Fatih Harp Tarihi Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Bünyamin Kocaoğlu sundu.
Prof. Dr. Gültekin Yıldız, kongrede iki gün boyunca Yeniçeri Ocağı'nın Osmanlı arşivleri ile İngiltere ve Fransa gazete haber ve belgelerinden araştırıldığını belirtti. Yeniçeri Ocağı'nın 4,5 asır boyunca Osmanlı devletinin en önemli askeri gücü olduğunu vurgulayan Yıldız, sivil ve askeri ilişkiler konusunda kaynakların değerlendirildiğini ifade etti. Yeniçerilerin kaldırılması sonrasında bugünkü TSK gibi düzenli bir ordunun kurulduğunu da sözlerine ekledi.
Kitaplaştırma Çalışmaları
Kongre sonrasında tüm belgelerin toparlanmasının ardından Eylül ayında Yeniçeri bilgilerinin kitaplaştırılacağı kaydedildi. Bu çalışma, Yeniçeriler hakkında kapsamlı bir kaynak oluşturmayı hedefliyor.
