Rotterdam'ın Spangen semtinde bulunan ve 96 küçük daireden oluşan Wallisblok, bakımsızlık, yasa dışı kiralamalar ve güvenlik sorunları nedeniyle uzun yıllardır mahallenin en sorunlu yapılarından biri olarak biliniyordu. Belediye, binayı yıkıp dağıtmak yerine daireleri, kapsamlı yenilemenin maliyetini üstlenmeleri şartıyla 40 aileye satın alma bedeli talep etmeden devretti.
Mahallenin Sorunlu Bölgelerinden Biriydi
Spangen semtindeki Wallisblok, uzun süre mahalle sakinleri arasında kötü bir üne sahip olarak biliniyordu. Bir zamanlar 96 küçük dairenin bulunduğu yapı giderek boşalmış ve yeniden birisinin içinde yaşayamayacağı kadar yıpranmıştı. Rotterdam Belediyesi kalan mülk sahiplerinin paylarını satın alarak bloğun tamamını kontrol altında tuttu. Ardından da yapıyı, ortak bir yenileme planı hazırlayacak olan 40 haneye satış bedeli almadan devretmekte karar kıldı.
Evler Ücretsiz Olsa da Yenileme Masrafı Ev Sahiplerine Kaldı
Projeye özellikle kentte ev satın almakta zorlanan genç çalışanlar kabul edildi. Katılımcılar daireler için para ödememiş olsa da binanın tüm onarım masrafını finanse etmeyi ve süreci birlikte yönetmeyi kabul etti. Hane başına ortalama yenileme maliyeti ise yaklaşık 183 bin doları (8.644.041 Türk lirası) buldu. Birbirinden küçük 96 daire birleştirilerek 40 geniş konuta dönüştürüldü. Bina sakinleri ise tek katlı veya birkaç kata yayılan farklı yerleşim planları hazırlayabildi.
İki Yıl Oturma Şartı
Katılımcıların yenileme tamamlandıktan sonra evlerinde en az iki yıl yaşaması gerekiyordu. Böylece dairelerin hemen satılarak projeden kısa vadeli kazanç elde edilmesinin önüne geçildi. Aynı zamanda mahallede kalıcı bir topluluk kurulması da hedeflendi. Wallisblok'un yenilenmesi çevredeki güvenlik algısını yükseltmiş oldu. Model başka kentlere de örnek teşkil etti.
İspanya'da Benzer Proje: Arenillas Köyü
İspanya'nın Soria bölgesinde yer alan küçük Arenillas köyü, nüfus kaybıyla derin bir mücadele içerisinde. Nüfus kaybını durdurmak için yeni sakinler arayan köyün yaklaşık 40 kayıtlı sakini bulunuyor. Arenillas'da nüfus kaybını önlemek ve kamu hizmetlerini sürdürebilmek amacıyla yürütülen program; köyde sürekli ikamet etme koşuluyla ücretsiz konut, belediye bünyesinde maaşlı inşaat işçisi ve köy mekanlarını işletme imkanı sunuyor. Köy işletmelerinin geliri büyük kazançlar sağlayamadığından dolayı ücretsiz konut imkanı, düşük gelir ihtimalini dengeleyen teşvik olarak görülüyor. Ayrıca köyde devam eden yenileme projelerinde çalışmak isteyenler için inşaat ve bakım işleri de bulunuyor. Böylece köye taşınan aile yalnızca yaşam alanına değil, köyün gelişimine katkı sağlayacak fırsata da sahip olabiliyor.
Sakin Hayat Cezbetse de Bazı Zorluklar da Kapıda
Arenillas, dağ manzaraları ve huzurlu atmosferiyle şehir hayatından uzaklaşmak isteyenler için dikkat çekici bir seçenek sunuyor. Nisan ayında ortalama 24 derece sıcaklık, sakin yaşam temposu ve düşük yaşam maliyeti köyün öne çıkan avantajları arasında yer alıyor. Geleneksel festivaller ise sosyal hayatı hareketlendiren önemli detaylar arasında bulunuyor. Öte yandan köy yaşamının bazı zorlukları da bulunuyor. Yerel yönetim, çocuklar için ücretsiz servis hizmeti sağlıyor olsa da en yakın okul yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta yer alıyor. Sağlık hizmetleri sınırlı düzeyde sunulurken daha kapsamlı ihtiyaçlar için çevre kasabalara gitmek gerekiyor. Ayrıca köyde toplu taşıma seçenekleri de oldukça kısıtlı olarak bulunuyor.
Yerel Yönetim, Köy Hayalet Kasabaya Dönüşmesin Diye Harekete Geçti
Arenillas, "Boşalan İspanya" olarak bilinen nüfus kaybı sorunundan etkilenen bölgeler arasında yer alıyor. Genç nüfusun şehir merkezlerine taşınması, köyün geleceğini ciddi derecede riske atıyor. Yerel yönetim, eski okul ve doktor binası gibi terk edilmiş yapıları modern konutlara dönüştürerek yeni yaşam alanları oluşturdu. Köyde yaşamak için yapılan başvurularda ise bazı şartlar bulunuyor. Öncelik, okul çağında çocuk sahibi ailelere veriliyor. Amaç, eğitim servisinin sürdürülebilirliğini sağlamak ve köyde uzun vadeli nüfus dengesi oluşturmak. Avrupa dışından başvuracak adayların ise İspanya'da geçerli oturma ve çalışma iznine sahip olması gerekiyor. Programın büyük ilgi gördüğü ve 100'den fazla başvuru alındığı da belirtiliyor.
