Milyonlarca çalışan, emeklilik için gereken prim gün sayısını doldurmakta zorlanıyor. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışmadan primleri tamamlama ve hatta erken emekli olma imkânı sunuyor. Doğum borçlanması, askerlik borçlanması, yurt dışı borçlanması ve isteğe bağlı sigorta gibi yöntemlerle eksik primler kapatılabiliyor. Peki, bu yöntemler nasıl işliyor ve kimler yararlanabiliyor? İşte ayrıntılar...
Çalışmadan Emeklilik Mümkün mü?
Emeklilik için gereken primleri çalışmadan da tamamlamak mümkün. Bunun en kolay yollarından biri isteğe bağlı sigorta. Bunun dışında borçlanma yöntemiyle de primler tamamlanabiliyor. Borçlanma, eksik primlerin toplu olarak satın alınması anlamına geliyor. Ancak bu yöntemden yararlanabilmek için belirli şartlar gerekiyor; herkes tüm primlerini satın alarak emekli olamıyor.
Hangi Durumlarda Borçlanma Yapılabiliyor?
Hem erkek hem de kadın sigortalılar için farklı borçlanma imkânları bulunuyor. Kadınlar, sigortalı olduktan sonra doğum yapmaları halinde 3 çocuğa kadar borçlanarak her çocuk için 720 gün, toplamda 2 bin 160 gün (6 yıl) prim kazanabiliyor. Sadece doğum yapanlar değil, evlat edinenler de aynı haktan yararlanıyor. Erkekler ise askerlikte geçen süreleri satın alarak eksik primlerini tamamlayabiliyor.
Borçlanma Erken Emekli Edebilir mi?
Eğer sigortalı bir kadın yaş şartını tamamlamış ya da EYT'li olup yaş şartı ortadan kalkmışsa, eksik primlerini satın alarak 6 yıl erken emekli olabilir. Ayrıca staj sonrası doğum varsa işe giriş tarihini 2 yıl geri çekmek de mümkün. Erkekler, sigortadan önceki askerlik sürelerini borçlanarak işe giriş tarihlerini geri çeker ve erken emekli olabilir.
Gurbetçilerin Borçlanma İşlemleri Nasıl Yapılıyor?
Yurt dışında çalışanlar, çalıştıkları süreleri borçlanarak emeklilik hesabına katabiliyor. Kadınlar, yurt dışında 18 yaşından sonra geçirdikleri süreler için çalışmasalar bile borçlanma yapabiliyor. Türkiye'de de sigortalı olmaları halinde daha erken emeklilik imkânı doğuyor. 2019 yılında çıkan yasa sonrası gurbetçilerin satın aldıkları günler Bağ-Kur kapsamında kabul ediliyor. Bu nedenle Türkiye'de hiç sigortası olmayan gurbetçilerin 5 bin 400 gün satın alması gerekiyor. Türkiye'de primleri varsa bu süreler tamamlanabiliyor.
İsteğe Bağlı Sigorta ile Çalışmadan Emeklilik
Hiç çalışma ya da borçlanma imkânı olmayanlar için isteğe bağlı sigorta devreye giriyor. 18 yaşından büyük Türkiye'de ikamet eden herkes SGK'ya müracaat ederek sigortalı olabilir ve primlerini yatırarak emeklilik imkânına kavuşabilir. Eksik primler için çalışma ve borçlanma imkânı yoksa bu yöntemle tamamlama yapılabiliyor. İsteğe bağlı sigorta primleri Bağ-Kur kapsamında değerlendiriliyor.
Esnafa İhya İmkânı
Geçmişte prim borcu nedeniyle dondurulan hizmet süreleri bulunan Bağ-Kur'lular, bu sürelerin tamamını canlandırabiliyor. Borçlanmada ihtiyaç duyulan süre kadar ödeme yapılabilirken, ihyada tüm sürenin canlandırılması gerekiyor.
Borçlanma ve İhya İçin Ödenecek Tutarlar
Doğum borçlanmasında en düşük tutar, brüt asgari ücretin (2026 için 33.030 TL) yüzde 32'si; diğer borçlanmalarda ve ihyada ise yüzde 45'i oluyor. Buna göre, 1 aylık doğum borçlanması 10 bin 569 lira 60 kuruş, diğer borçlanmalar ve ihya ise 14 bin 863 lira 50 kuruş olarak hesaplanıyor.
Her Kesime Borçlanma İmkânı Var
Doğum, askerlik ve yurt dışı haricinde de birçok borçlanma yöntemi bulunuyor. Memurlar ücretsiz izin süreleri için borçlanma yapabiliyor. Sigortalı olmaksızın avukatlık stajını yapanlar, normal staj sürelerini (en fazla 1 yıl) borçlanabiliyor. Sigortalı olmaksızın doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık için yurt içinde veya yurt dışında geçirilen süreler de borçlanma kapsamında. Hekimlerin fahri asistanlıkta geçen süreleri de borçlanılabiliyor. Kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışan sigortalılar, 25 Şubat 2011'den sonraki eksik sürelerini borçlanabiliyor. Ayrıca 1416 sayılı Kanun uyarınca yurt dışında geçen öğrenim süreleri, uzman ve usta öğreticilikte geçen süreler, subay ve astsubay olarak göreve başlayanların öğrenim süreleri, Polis Akademisi öğrencilerinin eğitim süreleri, seçim kanunları gereği istifa edenlerin açıkta geçirdikleri süreler ve grev-lokavtta geçen süreler de borçlanma kapsamında yer alıyor.
