Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ekrem Atakan, ambarlarda depolanan bitkisel ürünlerin zararlı etmenlere karşı korunması amacıyla yapılacak ilaçlama uygulamalarının yetki belgeli firmalar ve sertifikalı kişiler tarafından yapılması gerektiğini belirterek önemli uyarılarda bulundu. Prof. Dr. Atakan, "Son derece zehirli bileşikler içeren bu ilaçlar, evlerdeki haşereler için kesinlikle uygulanmamalıdır. Çünkü bu ilaçların zehirlenme durumunda panzehri yoktur, ölüme neden olur" dedi.
Mersin'deki zehirlenme vakası
Mersin'in Bozyazı ilçesinde yakınlarını ziyarete giden Musa Tülü (38) ve eşi Ebru (33) ile çocukları Azra ve Ömer Selim Tülü, zehirlenme şüphesiyle hastaneye kaldırıldı. Tedaviye alınan aileden Azra ve Ömer Selim Tülü yaşamını yitirirken, Musa ve Ebru Tülü çifti tedavilerinin ardından taburcu edildi. Ekiplerin incelemesinde, ailenin kaldığı odada zehirli madde kalıntılarına rastlandı. AFAD ekiplerinin yaptığı incelemede, ailenin kaldığı ikinci kattaki evin odasında buğday deposu olarak kullanılan bölümde rastlanan kimyasal maddenin, 'insan sağlığını etkileyebilecek düzeyde fosfor sinir gazı' olduğu tespit edildi. Tahliye edilen ev karantinaya alındı.
Fumigasyon ve zehirli kimyasallar
Prof. Dr. Ekrem Atakan, böcek ve zararlılara karşı vatandaşların ev, iş yeri, bahçe, ambar gibi yerlerde bilinçsizce kullandığı ilaçlara yönelik uyarılarda bulundu. İlaçlama uygulamalarından bahseden Prof. Dr. Atakan, "Hastalık ve zararlı etmenlere karşı tarımsal amaçlı kullanılan bazı bitki koruma ürünleri, yaşamsal ortamlarda halk sağlığını tehdit eden durumlara karşı kullanılan ilaçlar, bunun yanı sıra depolanmış bitkisel ürünlerin böcekler gibi bazı zararlı etmenlere karşı kontrol altına alınması amacıyla kapalı ortamlarda kullandığımız kimyasallar var. Bunların katı, sıvı, gaz formülleri oluyor. Çoğunlukla gaz formu kullanılır ve buna fumigasyon gazlama adı verilir" diye konuştu.
Tablet olarak bilinen maddeler son derece zehirli ve yanıcı
Kapalı ortamlarda, depo ve ambarlarda yapılan ilaçlamalarda kullanılan kimyasalların son derece zehirli ve yanıcı bileşikler olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Ekrem Atakan, "Halk arasında 'tablet' olarak geçen fumigant maddeler uygulamadan bir saat sonra havanın nemiyle buluşup reaksiyona girer ve çevreye bir gaz yaymaya başlar. Bunlar yanıcı ve çok zehirli bileşiklerdir. Uygulama sırasında kişisel koruyucu ekipmanlar kullanılır. Gaz yayıldıkça sarımsak kokusuna benzer bir koku yayılır. Kapalı ortamlarda, ambarlarda bu koku çabuk anlaşılır. Bunlar evlerde kullanıldığında ise gaz fark edilmeden hızla çevreye yayılır. Bu bakımdan çok zehirli bu bileşikler depolarda dahi kullanılırken çok dikkatli olunmalı, yaşam ortamlarında ise kesinlikle kullanılmamalıdır" ifadelerini kullandı.
Depo ilaçları yaşamsal ortamlarda kullanılmamalı
Bu uygulamaların yetki belgesi olan kişiler tarafından bir program dahilinde yapılması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Atakan, şöyle devam etti: "Yaşam ortamlarındaki haşere, kemirgen, böcek ya da sineklere karşı 'Depoda uygulanan ilaçlar, tabletler var, hadi gelin bunu evde de uygulayalım' demek son derece yanlış bir düşüncedir. Ev, okul, hastane, restoran, otel gibi kentsel ortamlardaki zararlı etmenlere karşı uygulanacak ilaçlamaların, son derece zehirli bileşiklerden oluşan fumigant maddelerle yapılması gördüğümüz en büyük yanlıştır. Bu maddelerin depolarda kullanıldığında dahi sıcaklık, nem, sızdırmazlık gibi birçok kriteri vardır. Fumigasyon yetki belgesi olan kişilerce bir plan program dahilinde yapılmalıdır. Kilogram başına kaç miligram uygulanması gerektiği dahi çok önemlidir. Çünkü bu ilaçların zehirlenme durumunda panzehri de yok, ölüme neden olur. Yalnızca genel bir tedavisi var. Bu zehirli bileşiklerin yaşam ortamlarında kullanılması yönetmelikte de yasaklanmıştır. Aksi takdirde giden canı telafi etmek, yerine koymak mümkün değildir."
Belirtiler görüldüğünde 114 aranmalı
Prof. Dr. Ekrem Atakan, ilaçlama ortamında bulunan kişilerde kusma, baş dönmesi, bayılma, bulanık görme, çift görme, istemsiz hareketler gibi belirtiler görülmesi durumunda kısa süre içerisinde acil 114'ün aranarak durumun bildirilmesi ve serin bir ortamda sağlık ekibinin beklenmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
