Günümüzde mavi tenli canlılar denilince akla genellikle Avatar filmleri veya Şirinler çizgi filmi gelir. Ancak çok az kişi, dünyada gerçekten mavi tenli bir ailenin yaşadığını bilir. İşte kuşaklar boyunca mavi tenli olarak yaşayan Fugate ailesinin ilginç hikayesi...
Fugate Ailesinin Kökeni
Dünya tarihi, bugün anlamakta zorlanacağımız pek çok olayla doludur. Bunlardan biri de 1800'lü yılların başından itibaren 200 yıl boyunca yaşamış mavi tenli insanlardır. ABD'nin Kentucky eyaletindeki Appalachian dağlarında yaşayan Fugate ailesi, hem tarihçiler hem de bilim insanları tarafından büyük ilgi görmüştür. Literatüre 'Mavi Fugate'ler' olarak geçen bu ailenin öyküsü, 1820 yılında Fransız öksüz Martin Fugate ile Kentucky'nin Troublesome Creek vadisinin önde gelen ailelerinden Eliza Smith'in evliliğiyle başladı. Söz konusu vadi, sarp kayalıklar arasında ve diğer insan topluluklarından oldukça uzak bir bölgeydi. Bölgede yaşayanların tamamı Fugate, Smith, Ritchie ve Combs ailelerine mensuptu; yani büyük oranda akraba evliliği yapılıyordu.
Mavi Tenin Genetik Nedeni
Eliza Smith'in kızıl saçlı ve beyaz tenli bir kadın olduğu çoğu kaynakta ortak bir bilgidir. Bazı kaynaklar Martin Fugate'nin mavi tenli olduğunu ve bu özelliğin ondan geldiğini söylerken, bazıları ise her iki ebeveynin de taşıyıcı olduğunu belirtir. Kesin sonuç bilinmese de genetik araştırmacılar ailenin soy ağacı üzerinde kapsamlı çalışmalar yapmıştır. Kesin olarak bilinen şey, Eliza Smith ve Martin Fugate çiftinin toplam 7 çocuğu olduğu ve bunlardan 4'ünün mavi, 3'ünün ise beyaz tenli olduğudur.
O zamanlar nedeni bilinmese de bugünkü bilimsel altyapı, Fugate ailesinin bir genetik hastalık sonucu mavi tenli olduğunu açıklayabilmektedir. Peki bu mavi ten renginin genetik açıklaması nedir? Fugate ailesinin çocuklarının ve torunlarının bazılarında, çekinik otozomal genetik bir özellik olan methemoglobinemi bulunuyordu. Methemoglobinemi, kanla ilgili bir genetik bozukluktur ve kırmızı kan hücrelerindeki oksijen eksikliği nedeniyle ortaya çıkar. Bu durumdaki insanların cildi çivit mavisi bir renk alır. Methemoglobinemi bazı kişilerde tamamen cilt renginin değişmesi şeklinde değil, tırnaklarda ve dudaklarda mavi tonlar şeklinde de görülebilir. Ayrıca bu durum soğukta veya huzursuzluk anında (örneğin bebekler ağladığında) daha belirgin hale gelir.
200 Yıllık Mavi Yolculuk
Fugate ailesinin mavi ten rengi 200 yıldan fazla sürdü. 1820'li yıllarda başlayan bu renk farklılığı, ailenin yaşadığı bölgedeki dar popülasyon nedeniyle uzun yıllar akraba evlilikleri yoluyla aktarılmaya devam etti. Bu kan anomalisinin bir çocukta ortaya çıkması için ebeveynlerin her ikisinin de bu çekinik gene sahip olması gerekiyordu. Fugate ailesi, bulundukları coğrafyanın etkisiyle akraba evliliklerine devam etmeseydi, bu çekinik gen ortaya çıkmayacak ve nesiller boyu mavi tenli olmaya devam etmeyeceklerdi.
20. yüzyıla gelindiğinde doktorlar, Kentucky'deki mavi tenli insanları inceleyerek bu konuya bir tedavi geliştirmeye çalıştı. Hatta bu insanların mavi tenli olmasının kalıtsal methemoglobinemiyle ilişkili olduğu bu çalışmalarda ortaya çıktı. Madison Cawein III öncülüğündeki çalışmalar, bazı vakalarda metilen mavisi adlı tedavinin cilt rengini belirgin biçimde düzeltebildiğini gösterdi. Böylece mavi renkten kurtulmak mümkün hale geldi.
Yıllar içinde şehirlerin genişlemesi, ulaşım imkanlarının ve teknolojinin gelişmesi, Fugate ailesinin göç ederek dar bölgede yaşama alışkanlığını kırması ve dış dünyaya açılıp farklı insanlarla evlilikler yapması, bu genin giderek azalmasına neden oldu. Mavi insanlar bir anda ortadan kaybolmadı; yıllar içinde daha az bebek mavi tenli doğmaya başlayınca doğal olarak bu özellik yok oldu.
Son Mavi Bebek
Mavi tenli doğan Fugate ailesine mensup son bebek, 1975 doğumlu Benjamin 'Benjy' Stacy'dir. Uzun zaman sonra doğan bu mavi bebek, ailenin öyküsünü bilenler için bir alarm niteliğindeydi. Ancak korkulan olmadı; Stacy'nin teni de zaman içinde açıldı. Kentucky dağlarında dünyadan soyutlanmış bir halde yaşayan bu grup insan, çekinik genin kaybolmasına fırsat olmadığı için bu nadir gen aktarımını yaşadı ve tarihe 'Mavi Fugate'ler' olarak geçti. Kimileri bu aileye 'Kentucky'nin Mavi İnsanları' demeyi tercih etti. Geriye sadece çarpıcı bir aile hikayesi kaldı.
