Tüp Bebekte Ek Tedavilere Bilimsel Uyarı
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Faruk Buyru, tüp bebek tedavisinde sıklıkla önerilen ek tedavilerin büyük bir kısmının bilimsel olarak etkinliğinin kanıtlanamadığını belirterek, bu yöntemlerin gereksiz umut ve maddi yük oluşturduğu konusunda uyardı. The Lancet Obstetrics, Gynaecology & Women’s Health dergisinde yayımlanan sistematik derleme ve meta-analiz, tüp bebekte kullanılan ek tedavileri mercek altına aldı.
Meta-Analiz: 85 Çalışma İncelendi
Prof. Dr. Buyru, araştırmada bugüne kadar yapılmış 157 randomize kontrollü çalışmanın değerlendirildiğini, ancak güvenilirlik kriterlerini karşılamayan 72 çalışmanın analiz dışı bırakıldığını ifade etti. Sonuçta 85 yüksek kaliteli çalışma incelendi ve binlerce hastanın verileri karşılaştırıldı. Araştırmacılar, güvenilir olmayan çalışmaların hastalara yanlış umut verebileceğine dikkat çekerek daha büyük ve nitelikli klinik araştırmalara ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Etkinliği Kanıtlanamayan Yöntemler
Analiz sonuçlarına göre, rutin olarak önerilen birçok ek uygulamanın gebelik ya da canlı doğum oranlarını artırdığına ilişkin güçlü bilimsel kanıt bulunmuyor. Etkinliği kanıtlanamayan uygulamalar arasında akupunktur, kortikosteroid (kortizon), aspirin tedavileri, endometriyal reseptivite (ERA) testi, intralipid infüzyonu, yumurtalığa PRP uygulanması, rahim içine PRP uygulanması ve herkese PGT-A (embriyolarda kromozom taraması) yer alıyor.
Yalnızca EmbryoGlue, endometriyal scratching (rahim çizilmesi) ve PICSI yöntemleri için sınırlı düzeyde olumlu bulgular elde edildi. Ancak araştırmacılar, bu yöntemler için de mevcut kanıtların rutin kullanım önerisi yapacak kadar güçlü olmadığını belirtti.
Prof. Dr. Buyru: Bu Yöntemler Gebelik Şansını Artırmıyor
Prof. Dr. Buyru, standart tüp bebek tedavisinin bilimsel basamaklarının belli olduğunu, buna eklenen birçok uygulamanın ise yeterli bilimsel kanıta dayanmadığını söyledi. "Bazen tedavinin en başında, bazen de başarısız tüp bebek denemelerinden sonra çiftlere 'bunu da yapalım, gebelik şansınız artsın' deniliyor. Ancak çoğu zaman bu yöntemlerin gebelik şansını artırdığı gösterilemiyor. Bu yöntemler gebelik şansını artırmıyor" ifadelerini kullandı.
Özellikle akupunktur, kortizon tedavileri ve PRP uygulamalarının bilimsel yararı gösterilmeyen ve ailelere ekonomik yük getirdiğini belirten Buyru, "Bu yöntemler için zaman zaman neredeyse tüp bebek tedavisi kadar ek ücret ödeniyor. Bilimsel olarak faydası gösterilmemiş uygulamalar gereksiz umut oluşturuyor ve çiftleri maddi açıdan zorlayabiliyor" dedi.
İkinci Araştırma: Bilgi Kaynağı Önemli
Aynı dergide yayımlanan ikinci bir araştırmada, kanıta dayalı bilgiler içeren yeni bir tüp bebek internet sitesini kullanan hastaların, ek tedavilerin yararları, riskleri ve bilimsel kanıt düzeyi konusunda standart internet bilgilerini okuyan hastalara göre anlamlı ölçüde daha doğru bilgi sahibi olduğu ortaya konuldu. Araştırmacılar, tüp bebek tedavisi gören çiftlerin ek uygulamalar konusunda karar verirken reklam ve pazarlama söylemlerine değil, güvenilir bilimsel kanıtlara dayanması gerektiğini vurguladı.
Prof. Dr. Buyru, "Bir uygulamanın etkin olduğunu söyleyebilmek için, o tedavi yapılan ve yapılamayan binlerce hastanın karşılaştırılması, çalışmanın başka merkezlerce de etkin bulunması gerekiyor. 'Biz daha önce gebe kalamayan beş hastamıza yaptık, üçü gebe kaldı' şeklindeki söylemler gerçeği yansıtmıyor. Maalesef özellikle tüp bebek tedavisinde bazen ticari kaygılar, bilimsel gerçeklerin önüne geçebiliyor" diye konuştu.
Dünya genelinde her 6 çiftten yaklaşık biri yaşamının bir döneminde kısırlık sorunu yaşıyor. Uzmanlar, hem hekimlerin hem de hastaların tedavi kararlarını kanıta dayalı tıp ilkeleri doğrultusunda vermesi gerektiğinin altını çiziyor.
