Sağlık Bakanlığı, 11-17 Mayıs Dünya Tuza Dikkat Haftası kapsamında yayımladığı verilerle Türkiye'deki tuz tüketiminin boyutlarını gözler önüne serdi. Buna göre, Türkiye'de kişi başı günlük tuz tüketimi 10,2 gram olarak hesaplanırken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) günlük tuz tüketiminin 5 gramın altında tutulmasını öneriyor.
Aşırı tuz tüketiminin sağlık riskleri
Kan basıncını yükselterek kalp ve damar hastalıkları riskini artıran aşırı tuz tüketimi, dünya genelinde önde gelen ölüm nedenleri arasında yer alan birçok sağlık sorununa da zemin hazırlıyor. Vücutta kan basıncının düzenlenmesi, asit-baz dengesinin sağlanması ve sinir-kas sisteminde uyarıların iletilmesinde önemli rol oynayan tuz, antiseptik özelliği sayesinde gıdaların bozulmasına neden olabilecek bakterilerin üremesini de kontrol altında tutuyor.
Tuz tüketiminin ülkelere göre dağılımı
Tuz, yemeklere lezzet katmasının yanı sıra geçmişten bu yana geleneksel mutfakta ve gıda endüstrisinde çeşitli ürünlerin korunması ve saklanması amacıyla da kullanılıyor. Ancak günlük tüketim miktarının artması, tuzu insan sağlığını olumsuz etkileyen önemli bir halk sağlığı sorununa dönüştürüyor. Uzmanlar, günlük tuz tüketiminin sınırlandırılmasının kan basıncının düşürülmesi ile inme, kalp-damar ve böbrek hastalıkları riskinin azaltılmasında en etkili yöntemlerden biri olduğuna dikkati çekiyor.
Daha az tuz alımı kalp damar hastalıklarını azaltıyor
Günde 5 gramdan daha az tuz alımı inme riskini yüzde 23, kalp damar hastalıkları hızını yüzde 17 azaltıyor. Pek çok Avrupa ülkesinde günlük tuz tüketimi 8-11 gram arasında değişiyor ancak DSÖ günlük tüketimin 5 gramın altında tutulmasını öneriyor.
Türkiye'de tuz azaltma çalışmaları
Tuz tüketiminin önerilen miktarın iki katı olduğu Türkiye'de, 'Aşırı Tuz Tüketiminin Azaltılması Eylem Planı' kapsamında çalışmalar devam ediyor. Türkiye'de tuz, yer altı kaynakları ile deniz, göl ve kaya tuzu kaynaklarından elde ediliyor. İşlenmiş tuz, rafine edilmeden veya yıkanmadan piyasaya sunulamıyor. Ürünler, kullanım amacına göre 'sofra tuzu', 'sofrada öğütme tuz', 'iri salamura tuz' ve 'gıda sanayi tuzu' olarak adlandırılıyor. Piyasada farklı isimlerle satışa sunulan tuz çeşitlerinden herhangi birinin sağlık açısından ekstra etkisinin olduğuna ilişkin bilimsel veri bulunmuyor.
Aşırı tuz tüketimi sağlık sorunlarına yol açıyor
Aşırı tuz tüketimi, çocuk, erişkin ve yaşlılarda birçok sağlık sorunu ile ilişkilendiriliyor. Bakanlık Tuz Bilim Kurulunun da katkısıyla kişi başı günlük tuz tüketimini azaltmak için çok yönlü çalışmalar sürdürülüyor. Bu kapsamda, Tarım ve Orman Bakanlığı ile işbirliği içinde ekmek, salça, peynir gibi birçok üründe Türk Gıda Kodeksi Tebliğlerinde düzenlemeler yapılarak tuz miktarları azaltıldı. Türk Gıda Kodeksi Tuz Tebliği uyarınca, tuz paketlerinin üzerinde 'Tuzu Azaltın, Sağlığınızı Koruyun' ibaresi zorunlu tutuldu. Okul kantinlerinde satışa sunulan besinler için Bilim Kurulu, tuz miktarına yönelik kriterler geliştirildi. 27714 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan genelge ile kamu kurumlarının kafeteryalarından ve yemekhanelerinden tuzluklar kaldırıldı. Bakanlıkça, Dünya Tuza Dikkat Haftası boyunca tuz azaltma, aşırı tuz tüketiminin sağlık üzerine etkileri konusunda toplumda farkındalık oluşturmak için çeşitli etkinlikler düzenlenecek.
